Тэрбээр “Мөрөөдөл болгон заавал биелэх албагүй ч хүн мөрөөдөлтэй байх нь чухал. Миний мөрөөдөл бол аав хүү гурван үеийн ёкозүнатай гэр бүл болох. Манай аав монгол үндэсний бөхийн ёкозүна. Би сүмо бөхийн ёкозүна. Хэрвээ миний хүү монгол япон үндэсний бөхийн  аль нэгээр нь ёкозүна болбол миний мөрөөдөл биелэнэ гэсэн үг” гэж ярьсан байна.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Даян аварга А.Сүхбатын ахынх нь хүүхэд Э.Баярбат энэ хугацаанд нийт 237 ялж, 183 ялагдан, 29 барилдаан өнжсөн үзүүлэлттэй бөгөөд санданмэ, макүшитад тус бүр нэг удаа түрүүлжээ. Тэрээр 1992 онд байгуулагдсан “Шикихидэ” дэвжээнээс төрсөн анхны цолтон болов. Түүнчлэн “Коконоэ” дэвжээний Чиё-Отори анх удаа цолны болзол хангаж, “Оноэ” дэвжээний Сатояма, “Ханакаго”-гийн монгол сүмоч Э.Дөлгөөн нар жюүрёод эргэн дэвшихээр болсон байна. Улсын начин, гавъяат тамирчин Л.Эрхбаярын хүү Дөлгөөн өнгөрсөн оны долдугаар сард жюүрёод барилдаж үзсэн билээ.

Барүто үзүүрлэсэн ч ёкозүна болох боломжтой

Хацү башёгийн дараа хуралдсан Ёкозүнагийн зөвлөлийн долоон гишүүн Барүтог дараалан түрүүлж чадвал дээд цолыг өгнө хэмээн 100 хувь санал нэгджээ. Бүр үзүүрлэсэн ч цол ахих боломжтой гэсэн санал ч дэмжлэг хүлээсэн байна. Тэгэхээр Харү башёд шинэ ёкозүна төрөх магадлал тун өндөр боллоо. Ёкозүнагийн зөвлөлийн гишүүн Цүрүта “Сүмогийн ертөнц хүнд үеийг даван туулж буй энэ үед хоёр ёкозүнатай болвол тун сайн байна” хэмээгээд “Барүтогийн хувьд үнэхээр сайн барилдвал заавал түрүүл гэхгүй, 12-оос дээш даваагаар үзүүрлэвэл ёкозүна болох боломжтой” гэж ярьжээ. Анхны түрүүгээ хүртэж, баяр хөөртөө умбан буй Барүто энэхүү мэдээг сонсоод “Түрүүлнэ гэдэг миний хувьд мөрөөдөл төдий зүйл байсан. Харин Эзэн хааны цомыг тэвэрч үзсэний дараа хоёр, гурав, бүр 20, 30 түрүүний тухай бодогддог юм байна” хэмээжээ.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Араваши Цүёоши-Эрхбаярын Дөлгөөн. Чөлөөт бөхийн гавьяат тамирчин Л.Эрхбаярын хүү. Ханагоэ дэвжээний бөх. 2002 оны арваннэгд үгээр сараас сүмо барилдаж, өнгөрсөн жилийн долоодугаар сард жюүрёод барилдсан ч 5-10 үзүүлэлттэйгээр макүшитад эргэн унасан юм. 186 см өндөр, 120 кг жинтэй, 25 настай. Сэншёо Хидэки- Энхбаатарын Баярбат. Шикихидэ дэвжээний бөх. 2001 оноос сүмо барилдсан. 181 см өндөр, 126 кг жинтэй, 28 настай. А.Сүхбат аваргын хамаатан.

М.Сугараа

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Хэдийгээр Сүмогийн холбооноос арслангийн болзол сонсоогүй ч Какүрюү есдүгээр сарын тэмцээнд 11 ялахад озэкигийн үндсэн шалгуурыг биелүүлэх байв. Гэвч үүнээс хоёр даваа дутуутайгаар башёг өндөрлүүлсэн. Гэхдээ сэкивакэ цолтойгоор ес ялна гэдэг чамлах амжилт биш билээ. Ийнхүү макүүчигийн дээд хэсэгт тогтвортой амжилт үзүүлэх болсон манай бөх Кюүшюү башёд 10 ялж, Котошёогикү, Кисэносато хоёрын араас цол ахихад ойр гэдгээ нотлон харуулсан. Улмаар энэ башёгийн эхний дөрвөн өдөр ялснаар ояката нар, мөн сүмогийн сэдвээр дагнан бичигч сэтгүүлчдийн дунд “Дараагийн озэки…” гэсэн яриа өрнөхөд хүргэв. Хэрвээ манай бөх энэ эрчээрээ башёг өндөр үзүүлэлттэйгээр өндөрлүүлж, улмаар гуравдугаар сарын тэмцээнд озэкигийн болзлыг биелүүлэх аваас мэргэжлийн сүмогийн түүхэнд анх удаа зургаан арслантай болох ажээ. Тиймээс түүхэн амжилтын эзэн болох эсэх нь Какүрюүгийн гарт байна.

Ёкозүна цолыг ганцаараа эзэмшин 11 дэх тэмцээндээ барилдаж буй Хакүхогийн ялалт бүрийн дараа Японы хэвлэлүүдэд 22 дахь түрүү гэсэн үг дагалдаж байгаа. Түүхэнд тавдугаарт орох Таканохана аваргын амжилттай зэрэгцэхэд нь Хакүход энэ тэмцээний түрүү л хангалттай бөгөөд үүнд сүмог мэдэх хүн бүр итгэлтэй байгаа нь лавтай. Үе үе сүмогийн шууд нэвтрүүлэгт уригдан оролцдог Дээмон хэмээх этгээд жүжигчин Хацү башёгийн хоёр дахь өдөр NHK-гийн студид суухдаа шинэ ёкозүна төрөх боломжийн тухай “Хакүхо аварга ямар нэг байдлаар башё өнждөггүй л юм бол өөр бөх аварга цолд хүрэх нүх сүв огт харагдахгүй байна” гэж ярьсан юм. Ёкозүна Хакүхогийн хувьд шинэ амжилтын төлөө тэмүүлэхээс гадна нэр хүндээ шаварт хутгачихаад байгаа сүмогийн ертөнцийг дээш татах гэж хүсч зорьж байгаа нь алхам тутамд нь анзаарагдсаар.

Башёгийн эхний өдөр тэрээр сүмогийн ордон руу үзэгчдийн хаалгаар нэвтэрсэн нь аваргуудын хувьд тэр бүр хийгээд байдаггүй үйлдэл гэнэ. Озэки, ёкозүна цолтнууд машинаар шууд ордон руу нэвтрэх эрхтэй байдаг бөгөөд түүнээс доош эрэмбэтнүүд үзэгчидтэй алхаа нийлүүлэн ордонд хөл тавьдаг. 2006 оны нэгдүгээр сард озэки цол хүртсэнээсээ хойш энэхүү журмыг дагаж ирсэн Хакүхо аварга тийнхүү гол хаалгаар ордон руу орсон нь үзэгчдэд ёстой л гэнэтийн бэлэг болсон байна.

Токиод болдог башё бүрт нэг өдөр сүмо үздэг гэх 50 гаруй насны нэгэн эрэгтэй “Ёкозүна хүн ингэж орохыг анх удаа харлаа. Маш сайхан байна. Аваргыг дэргэдээс нь харах боломж дахиад гарах ч юм бил үү, завтай үедээ заавал ордонд ирнэ ээ” хэмээн өгүүлснээс үзэхэд Хакүхогийн энэ үйлдэл үзэгчдийн тоог нэмэгдүүлэхэд тодорхой нөлөө үзүүлэхээр ажээ. Башёгийн хоёр дахь өдрийн тасалбар 5793 ширхэг зарагдалгүй үлдсэн нь “Роёгокү Кокүгикан” ордон ашиглалтад орсон 1985 оноос хойших анти-рекорд болсон. Магадгүй энэ мэдээ аваргын чихэнд хүрсэн үү, тэрээр барилдаан дууссаны дараа сүүлийн хэдэн жил харагдаагүй үзэгчидтэй гар барьж, зураг авахуулах үйл ажиллагааг явуулжээ. Энэ тэмцээнд макүүчигийн дээд хэсгийнхэн ойрд байгаагүй сайн гараагаа хийж байна.

Ёкозүна Хакүхо, озэки Котоошюү, Барүто, Харумафүжи сэкивакэ Какүрюү нар өвдөг шороодолгүй тэргүүлж буй бол шинэ арслан Кисэносато өчигдөр л анхны ялагдлаа хүлээлээ. Түүнчлэн озэки Котошёогикү, сэкивакэ Тоёоношима нарын хувьд даваа, унаа нь тэнцүү явна. Озэки цолтойгоор хоёр дахь тэмцээндээ барилдаж байгаа Котошёогикү эхний өдөр болон өчигдөр ялагдсан нь арслангуудын хамгийн тааруу үзүүлэлт. Гэхдээ түүний хувьд сайн биш барилдаж байгаа нь шалтгаантай ажээ. Тэрээр “Ханиад хүрээд, эдгэлгүй олон хоносноос бие тамирдаж, бэлтгэл сайн хийсэнгүй. Энэ маань ч хүссэнээрээ барилдаж чадахгүй байгаатай холбоотой” хэмээн өгүүлсэн юм.

Сүмогийн ордонд хүндэтгэлтэйгээр байрлуулдаг түрүү бөхчүүдийн хөрөг дунд япон сүмочийн нэг ч зураг үлдээгүй нь арлын орныхны хувьд сайнаар дурсах мэдээ биш нь лавтай. Үүнтэй холбоотойгоор “Никканспортс” сонины газраас “Роёгокү Кокүгикан”-д зочилсон үзэгчдийн дунд дөрвөн асуулт бүхий нэг санал асуулга явуулжээ. Нас насны төлөөлөл орсон 50 хүн уг санал асуулгад оролцсон байна. “Гадаад сүмочдын түрүүлсэн цувралыг таслах япон сүмоч хэн бэ?” гэсэн асуултад 30 хүн Кисэносато, 18 хүн Котошёогикү гэж хариулсан бол “Япон сүмоч хэзээ Эзэн хааны цомыг гардах вэ?” гэдэгт 10 оролцогч “Энэ башёд”, 38 хүн “Энэ жилдээ” гэж бөглөжээ. Түүнчлэн “Ордонд япон бөхийн зураг байхгүй болсон талаарх сэтгэгдэл” гэсэнд ихэнх нь “Маш харамсалтай хэрэг” гэж хариулсан байна.

“Өнгөрсөн жил болсон найраа гэх мэт дуулианы үр уршиг арилж, сүмо өөрчлөгдөх үү?” гэсэн асуултад 34 хүн “Тийм”, найман хүн “Үгүй” гэж хариулжээ. Макүшитагийн 15-д эрэмбэтэй Сакүмаяма гэдэг бөх башёг хоёр дараалсан ялалтаар эхлүүлснээр сэтгүүлчдийн “овоо хараа”-нд ороод байна. Мэргэжлийн сүмод хөл тавьснаасаа хойш нэг ч ялагдаагүй тэрээр манай Ониарашиг кирикаэши (хашиж мордох) мэхээр ялснаар Токитэнкүгийн 22 дараалан ялсан амжилттай зэрэгцсэн бол мягмар гаригт өнгөрсөн жил жюүрёод данстай байсан Каонишикиг ёрикири мэхээр илүүрхэн 23 дахь даваагаа авсан.

Мэргэжлийн сүмогийн түүхэнд жонокүчид барилдаж эхэлснээсээ хойш 26 дараалан ялсан үзүүлэлтээр хожим комүсүби цолд хүрсэн Итаи рекорд эзэмшдэг бол Сакүмаяма ийнхүү түүний ард бичигдэж эхэллээ. Тэрээр Ничидай их сургуулийн II курсэд сурч байхдаа оюутны ёкозүна болж, мэргэжлийн сүмод макүшитагаас эхлэн барилдах эрхтэй болсон ч аав нь хүнд өвчин туссаны улмаас гэрийнхэндээ туслах үүднээс мэргэжилд орох хугацаагаа хойшлуулжээ. Ингэснээр шууд гурав дахь зиндаанаас барилдаж эхлэх эрх нь хүчингүй болсон юм. Хацү башёд хоёр ялсных нь дараа сэтгүүлчид түүнтэй уулзахад “Рекордын тухай бодохгүй байна. Гэмтэхгүй л байвал болно. Гэхдээ багш намайг уналгүйгээр түрүүлж, жюүрёод дэвших хэрэгтэй гэж хэлсэн” хэмээн ярьжээ. Хэрвээ Сакүмаяма багшийнхаа даалгаврыг биелүүлж чадвал мэргэжлийн сүмогийн түүхэнд тавхан тэмцээнд барилдаад сэкитори болсон анхны бөхөөр тодорно.

Ж.БАТМӨНХ

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Хар бараанаар дүүрэн нэгэн жилийг үдсэн сүмочид шинэ, сайхан зүйлийг дуулгаж, муу бүхнийг арилгах итгэл, эрмэлзэлтэйгээр шинэ оны анхны тэмцээндээ зодоглож эхэллээ. Япондоо төдийгүй дэлхий дахинд нэр хүнд нь унасан мэргэжлийн сүмогийн ертөнц эргээд үзэгчдийг татах хандлага үнэртсэн энэ тэмцээний сонин сайхнаас уншигчдадаа дуулгая. Торгууль шийтгэл, гэмтэл бэртэл гээд янз бүрийн шалтгаанаар макүүчи, жюүрёогийнхноос ирц дутчихаад байдаг байсан үзэгдэл энэ удаа тасарч, цолтнууд 100 хувь дэвжээндээ гарч эхэлсэн байна.

Хакүхо: Эхлээд Таканоханаг, дараа нь Асашёорюүг…

Одоогоор мэргэжлийн сүмогийн дэвжээнд 21 удаа түрүүлээд байгаа ёкозүна Хакүхо Хацү башёд Эзэн хааны цомыг гардах аваас амжилтаараа Таканоханатай зэрэгцэх билээ. Үүнийг ч залуу аварга бодож, төлөвлөж байгаа нь лавтай. Нэгдүгээр сарын 6-нд Мэйжи Жингү сүмийн өмнө хийдэг уламжлалт ёслолд оролцох үедээ ч тэр ийн өгүүлсэн юм. “Жил бүрийн эхэнд энд аваргууд ёслол хийдэг уламжлалтай. Тиймээс ч энэхүү арга хэмжээ надад шинэ он эхэлснийг дахин сануулж, өмнөө тавьсан зорилгыг маань бодогдууллаа” хэмээгээд “2012 онд би зургаан тэмцээний дор хаяж дөрөвт нь түрүүлэх зорилготой байгаа. Өөрөөр хэлбэл Асашёорюү аваргын амжилттай зэрэгцэхийг хүсч байна. Гэхдээ би яг одоо тэр хол байгаа цаг хугацааг биш, өмнөх тэмцээнийхээ л тухай бодно. Хацү башёд түрүүлбэл Таканохана аваргын үзүүлэлтийг давтах боломжтой байгаа” гэж ярьжээ.

Сүмогийн ордон япон бөхгүй болов

Токиод зохиогддог башё бүрийн нээлтийн өмнөх өдөр урд хоёр тэмцээнийх нь ялагчийн зургийг Сүмогийн ордны адарт хүндэтгэлтэйгээр залдаг. Нэгдүгээр сарын 7-нд энэхүү бэсрэг ёслол болсон нь хэвлэлийнхний анхаарлыг урьд байгаагүй ихээр татсан юм. Учир нь 2006 оны нэгдүгээр сарын тэмцээнд түрүүлсэн Точиазүмагийн зураг бууснаар “Рёогокү Кокүгикан” ордон нэг ч япон бөхийн хөрөггүй болсон. 1909 оноос түрүү бөхийн зургийг ордонд залах ёслол эхэлсэн бөгөөд 1937 оноос “Майничи” сонины газраас энэхүү үйл ажиллагааг эрхлэн явуулах болсон юм. Тэгвэл тэр цагаас хойш анх удаа ордон дахь ялагчдын хөрөг дунд нэг ч япон бөхийн төлөөлөлгүй болж байна. Аавынхаа орыг залгаж, Таманои нэрээр ояката болоод байгаа Точиазүма “Зураг маань буусанд эмзэглэх зүйл огт алга. Хэзээ нэгэн цагт болох л байсан зүйл. Харин ордонд япон бөхийн зураггүй болсонд харамсаж байна. Энэ нь сүүлийн зургаан жил гаруй хугацаанд япончууд дээд зиндаанд түрүүлж чадаагүй гэсэн үг шүү дээ. Энэ жилдээ багтаад ордонд хөргөө залах япон сүмоч гараасай гэж хүсч байна” хэмээн ярьсан бол Таканохана аварга “Хоёр залуу арслангийн маань нэг япончуудын хувьд эмгэнэлтэй энэ түүхийг таслах байх аа. Удахгүй япон бөхчүүдийн зураг нэг, нэгээр нэмэгдэнэ гэдэгт итгэлтэй байна” гэжээ. Одоо “Рёогокү Кокүгикан”-д ёкозүна Хакүхогийн 20, Асашёорюүгийн ес, озэки Харүмафүжигийн хоёр хөрөг өлгөөтэй байгаа бөгөөд монголчуудаас өөр цорын ганц сүмоч заларсан нь Болгарын Котоошюү юм. Өнгөрсөн оны тавдугаар сард “чансаа тогтоох” гэсэн нэрийн дор болсон Нацү башёгийн амжилтыг албан ёсны дүнд оруулаагүй тул Хакүхогийн хөргийнх нь тоо түрүүлсэн үзүүлэлтээс нь нэгээр бага байгаа аж. Сонирхуулахад түрүү бөхийг алдаршуулах хөрөг 317 см өндөр, 226 см өргөн, 86 кг орчим жинтэй гэнэ.

Ивээн тэтгэгчид нэмэгдэж эхэлжээ

Сүмочдын орлогынх нь тодорхой хэсгийг барилдаанд ялсны дараа авдаг кэншё эзэлдэг. Хэрэв тухайн хоёр бөхийн барилдаанд ямар нэг байгууллага кэншё гаргахгүй бол сүмочид нэмэлт орлогогүй болох билээ. Сүмогийн ертөнцийг доргиосон хар тамхи болон даваа тохиролцох хэргийн улмаас үзэгчид, ивээн тэтгэгчид тэднээс нүүр буруулах хандлагатай болоод байсан бол Японы сүмогийн холбоо эрс шийдэмгий, зоримог алхам хийсний дүнд эерэг зүйл ажиглагдаж эхэлсэн гэнэ. Тухайлбал, ордонд ирэх үзэгчдийн тоо нэмэгдсэний дээр кэншё ч олширчээ. Бидний бооцоо гэж нэрлэж заншсан кэншёны статистикийг гаргахдаа Токиод болдог, бусад хотод болдог гэж ялгаж үздэг. Хамгийн сүүлд Токиод болсон тэмцээн Аки башёгийн турш 785 кэншё гарсан нь түүхэнд доогуур орох үзүүлэлт бөгөөд өдөрт дунджаар 50 гаруй дугтуй л бөхчүүдэд очиж байжээ. Уншигч та санаж буй бол Асашёорюү, Хакүхо, Точиазүма нарын нэг л барилдаанд энэ тооны бооцоо гардаг байсан билээ. Тэгвэл нэгдүгээр сарын тэмцээний эхний өдөр ивээн тэтгэгчид 90 кэншё гаргасан нь Сүмогийн холбооныхны магнайн үрчлээг бага ч гэсэн багасгах зүйл юм. Холбооны нэгэн ажилтан “Энэ тэмцээнд 900 гаруй кэншё гарах магадлал байна” хэмээн их л баяртайгаар ярьсан гэнэ. Өчигдөр ёкозүна Хакүхо шинэ комүсүби Вакакоюүг ялснаар 30 дугтуй халаасалсан юм.

Африкийн анхны мэргэжлийн сүмоч

Бөхийн аль ч төрөлд Африкийнхан тааруухан барилддаг. Харин Хойд Африкийн улсууд Францын колоничлолын нөлөөгөөр зарим төрөлд тивдээ төдийгүй дэлхийд хүчтэй өрсөлддөг болсон билээ. Тийм улсуудын нэг Египетээс мэргэжлийн сүмо дахь хар тивийн анхдагч төржээ. Абдулрахман Шаран хэмээх 19 настай энэ залуу сонирхогчийн сүмогоор барилдаж байгаад мэргэжлийнхэнтэй холбогдон, улмаар өнгөрсөн оны аравдугаар сараас “Одакэ” дэвжээнд бэлтгэл хийж эхэлсэн аж. Башёгийн өмнө шинэ бөхийн шалгалтад орж тэнцсэн тэрээр гуравдугаар сараас жонокүчид барилдах юм. Багшийнх нь хэлснээр юм дуулгах ирээдүйтэй энэ залуугийн амжилтыг чөдөрлөж магадгүй ганц зүйл нь шашин гэнэ. Исламын шашинтнууд жил бүрийн есдүгээр сард Рамадан сар хэмээх зан үйлээ тэмдэглэж, мацаг барин, зөвхөн усаар ходоодоо тэтгэдэг заншилтай бөгөөд энэ нь мэргэжлийн сүмогийн Аки башётой давхцаж буй юм. Түүнчлэн лалын шашинтнууд гахайн мах идэхийг цээрлэдэг бөгөөд сүмочдын хоолны цэс тун арвин учир энэ тал дээр А.Шаран санаа зовохгүй байгаа ажээ.

МОНГОЛ СҮМОЧДЫН ҮЗҮҮЛЭЛТ

Макүүчи

Ё Хакүхо 1-0 О

Харүмафүжи 1-0 С

Какүрюү 1-0

М6 Кёкүтэнхо 0-1

М10 Токитэнкү 1-0

М15 Асасэкирюү 1-0

М15 Кёкүшюүхо 1-0

Жюүрёо

Ж1 Тамаваши 0-1

Ж5 Шёотэнро 1-0

Ж14 Широнорюү 0-1

Макүшита

З-1  Араваши 0-0

Б-3  Сэншё 1-0

Б-9 Азүмарюү 1-0

Б-12 Кагамио 1-0

Б-14 Рюүонами 0-1

З-16 Ониараши 0-0

З-17 Таканоива 0-0

Б-18 Рюүо 0-1

З-23 Сакигакэ 0-0

З-36 Сэйро 0-1

З-56 Аратоши 0-0

З-58 Вакамишё 0-0

Б-58 Тайка 0-1

Санданмэ

З-4 Тоорүгава 0-0

З-9 Хошизакүра 1-0

Б-17 Дайонами 0-0

З-23 Чиёшёома 1-0

Жонидан

З-38 Такакасүга 0-0

Ж.БАТМӨНХ

Хуваалцах/Тэмдэглэх

МАКҮҮЧИ

Зүүн                 Цол             Баруун

Хакүхо             Ё

Барүто             О               Котошёогикү

Котоошюү       О               Харүмафүжи

О               Кисеносато

Какүрюү         С              Тоёоношима

Мияабияма     К             Вакакоюү

Такэказе         М1           Аминишики

Окиноүми       М2           Гоэйдо

Китатайки       М3          Такаясү

Хоомашё        М4           Точиновака

Мёогирү        М5           Тоёохибихи

Ёшиказе        М6          Кёкүтэнхо

Аран              М7         Аойяма

Шохозан        М8         Точиозан

Точиношин    М9           Дайдо

Токитэнкү        М10       Гагамарү

Фүжиазүма     М11        Саданофүжи

Ёшиазүма       М12      Тосаютака

Чиёнокүни       М13      Тэнкайхо

Таканояма       М14      Сагацүкаса

Асасэкирюү     М15      Кёкүшюүхо

Кайсэй             М16     Нионоүми

МОНГОЛ СҮМОЧДЫН БАНЦҮКЭ

Жюүрёо

Тамаваши З-1

Шёотэнро З-5

Широнорюү Б-14

Макүшита

Араваши З-2

Сэншё Б-3

Азүмарюү Б-9

Кагамио Б-12

Рюүонами Б-14

Ониариши Б-16

Таканаива З-17

Рюүо Б-18

Сакигаке З-23

Сэйро З-36

Аратоши З-56

Вакамишо З-58

Тайка Б-58

Санданмэ

Торүгава З-4

Хошизакүра З-9

Дайонами Б-17

Чиёошёома З-23

Жонидан

Такакасүга З-38

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Ханарэгома ояката түүнийг ёкозүна болохыг бөхийн хорхойтнууд тэсэж ядан хүлээж байна гэж хэлсэн бол найрын үеэр Японы ерөнхий сайд Нодагийн “Түрүүлсэн бөхийн цом гардуулан өгөх тэр өдрийг хүлээж байна” гэсэн илгээлтийг уншин сонирхуулжээ. Мөн Котошёогикүгийн төрсөн нутаг Фүкүока мужийн Янагава хотод тэрх хоёрдугаар сард 1000 хүний хүлээн авалт хийх гэж байгаа гэнэ.

Кисэносато шинэ жилээр ч амрахгүй

Шинэ арслан Кисэносато шинэ жилийн үеэр ч бэлтгэл хийнэ гэдгээ сэтгүүлчдэд мэдээллээ. Тэдний Нарүто дэвжээ 12 дугаар сарын 31-нд ч бэлтгэл хийдэг хатуу дэглэмтэй газар ч ояката нь 11 дүгээр сард гэнэт нас барснаас хойш дүрэм журам нь зөөлрөөд байгаа гэнэ. Гэсэн ч Кисэносато 31-нд ч нэгдүгээр сарын 1-д ч бэлтгэл хийх аж.

Ирэх нэгдүгээр сарын 8-нд Токиод эхлэх тэмцээний үеэр “Кисэносато бэнто” хоол Сүмогийн ордонд зарагдахаар болжээ. Кисэносато хоолондоо төрсөн нутаг Ибараки мужийн ногоо, мах, загас ашигласан байна. Харин яагаад хоолны сав нь хүрэн өнгөтэй байгааг асуухад манай дэвжээнийхэн цол авахаараа л хүрэн өнгийн маваши өмсдөг, ер нь манай дэвжээний сүлд өнгө гэж хэлж болно гэж ярьсан байна.

Асашёорюүг Японы телевиз нэвтрүүлэгтээ урьжээ

Сүмогийн холбооныхон их аварга Асашёорюүтэй ямар ч холбоог үй байсан мэт загнан, “гаднын хүн” гэж нэрлэсэн тухай тус улсын хэвлэлүүдэд шуугисан. Хэдий тийм ч япончууд аваргыг хайрлаж, хүндэлсэн хэвээр байгаа аж. Японы TBS телевиз энэ оны сүүлчийн өдөр цацах нэвтрүүлэгтээ манай аваргыг оролцуулахаар урьжээ. Тус улсын кино найруулагч Китано Такэшигийн хөтлөн явуулах спортын нэвт рүү лэг таван цаг үргэлжилдэг бөгөөд үзэгч дийг нэр хүндтэй тамирчид тай уулзуу лах юм байна. Хөлбөм бөгч Казү Миүра, уран гулгаач Андо Мики нарын одод оролцох уг нэвтрүүлгийн гол зочин нь Мэргэжлийн сүмогийн 68 дахь аварга байх гэнэ.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Жилд зохиогддог зургаан тэмцээний Токиод болдог башё бүрийн эхэнд өмнөх хоёр тэмцээнийх нь ялагчийн хөргийг залдаг ба ирэх оны анхны тэмцээнээр Хакүхо аваргын хоёр хөрөг япончуудын сүүлчийн төлөөлөл Точиазүмагийн зургийг шахах юм. Отгон ёкозүнагийн бүх түрүү сүүлийн 32 тэмцээний дотор байгаа учир ордон дахь хөргүүдийн гуравны хоёр нь түүнийх болох нь.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

 Кюүшюү башёгийн 13 дахь өдөр Эзэн хааны цомыг 21 дэх удаагаа гардах болзлоо хангасан ёкозүна Хакүхо сүүлчийн өдөр Эстонийн Барүтод өвдөг шороодсоноор нэгэн амжилтын тэргүүнд бичигдэх боломжоо алдлаа. Өвдөг шороодолгүй түрүүлсэн башёгийн тоогоор Тайхо, Фүтабаяма аваргуудтай зэрэгцээд байсан тэрээр Барүтог аргалчихсан бол ес дэх удаагаа 15-0 амжилтыг үзүүлж, шинэ рекордыг тогтоох байв.Гэхдээ одоо ид бяр хүч нь жигдэрч яваа аварга маань энэ амжилтыг эвдэх нь тодорхой биз ээ.

Чиёнофүжи: Хакүхотой барилдахсан

Ёкозүна Хакүхо башё өндөрлөхөөс хоёр өдрийн өмнө түрүүлэх болзлоо хангасан нь түүнтэй тэнцүү өрсөлдөх бөх бараг үгүй байгааг илэрхийлэх нэгэн үзүүлэлт билээ. Тэрээр ийм амжилтыг 2010 оны тавдугаар сараас хойш гурав дахиа үзүүлж буй нь энэ юм. Макүүчид 31 удаа түрүүлэхдээ дөрөвт нь тэмцээн дуусахаас хоёр өдрийн өмнө түрүүлэх болзлоо биелүүлсэн Чиёнофүжи аварга буюу Коконоэ ояката “Аварга аргагүй л энэ цаг үедээ тасархай хүчтэн юм. Гэхдээ түүнтэй өрсөлдөх ёстой бөхчүүд аваргатай түрүү булаацалдъя гэсэн хэмжээнд сэтгэж бэлтгэл хийхгүй байгаа сөрөг тал ажиглагдаж байна. Болдогсон бол би идэр залуу үедээ эргэж очоод Хакүхо аваргатай барилдахсан” хэмээн бахархах, шүүмжлэхийг хослуулан өгүүлжээ.Дашрамд дурдахад ёкозүна Хакүхо Кюүшюү башёд тав дахь жилдээ дараалан түрүүлж байна.

Сүмогийн ордон япон бөхийн зураггүй болно

Мэргэжлийн сүмогийн дээд зиндаанд хамгийн сүүлд 2006 оны нэгдүгээр сард япон бөх түрүүлж байжээ. Бараг л түүх домог өгүүлэх гэж буй мэт хол санагдах тэр цагт хийгүй, нягт барилдаанаараа шагшигдаж байсан озэки Точиазүма Эзэн хааны цомыг гардсан билээ. Тэгвэл түүнээс хойш 34 башё өнгөрчээ. Өөрөөр хэлбэл сүмогийн ордон дотор байрлуулдаг тэмцээний түрүү бөхчүүдийн хөргүүд дунд япон бөхийн зураг байхгүй болно гэсэн үг. Жилд зохиогддог зургаан тэмцээний Токиод болдог башё бүрийн эхэнд өмнөх хоёр тэмцээнийх нь ялагчдын хөргийг залдаг ба ирэх оны анхны тэмцээнээр Хакүхо аваргын хоёр хөрөг япончуудын сүүлийн төлөөлөл Точиазүмагийн зургийг шахах юм.Отгон ёкозүнагийн бүх түрүү сүүлийн 32 тэмцээний дотор байгаа учир ордон дахь хөргүүдийн 2/3 нь түүнийх болох нь.

Хоёр башё дараалан шинэ арслан төрнө

Сэкивакэ цолд хадагдсан мэт өгсдөг ч үгүй, урууддаг ч үгүй нэгэн бол Кисэносато. Харин тэр энэ тэмцээнд 10 ялснаар озэкигийн болзлыг бараг л хангалаа. Озэки цол авах гол шалгуур нь сүүлийн гурван тэмцээний ялалтын нийлбэр 33 болон түүнээс дээш байх гэсэн байдаг. Харин Кисэносато Нагоя башёд 10, есдүгээр сарын тэмцээнд 12 ялж, гурван башёгийн давааны нийлбэр 32 буюу болзлоос нэгээр дутуу болжээ. Гэхдээ амтай бүхэн түүний барилдааныг магтаж, аргагүй л озэкигийн түвшний хүн юм хэмээн үнэлж буйгаас үзвэл түүнийг озэки цолд дэвшүүлэх нь тодорхой бололтой. Михогасэки ояката “Үнэндээ тоо чухал биш шүү дээ. Заавал 33 ялах ёстой гэж гөжүүдлэх хүн гарвал утгагүй хэрэг. Кисэносатогийн барилдааны үнэлэмж, ялалт, ялагдлынх нь чанарыг харах хэрэгтэй. Ёкозүна Хакүхогийн олон дараалсан ялалтыг тэр л зогсоож, сүүлийн нэг жилийн хугацаанд тэр л аваргыг гурван удаа унагалаа шүү дээ. Өнгөрсөн тэмцээнд мөн түрүү байрын төлөө өрсөлдөөнд оролцож, 12 ялсан. Тэмцээний өмнөхөн багш нь таалал төгсч, сэтгэл санааны хүнд цохилтод орсон үедээ 10 ялсныг нь үнэлэх хэрэгтэй” хэмээн магтсан байна. Ирэх лхагва гаригт буюу арваннэгдүгээр сарын 30-нд Банцүкэгийн зөвлөл Кисэносатог озэки цолд дэвшүүлэх эсэхийг эцэслэн шийднэ. Хэрвээ тэр арслан цол авбал Хэйсэй эринд төрсөн 20 дахь озэкигоор тодрох юм. Кисэносато 22 башёд саньякүд эрэмбэлэгдсэн нь түүхэнд дөрөвдүгээрт орох үзүүлэлт бол макүүчид дэвшсэнээсээ хойш 42 тэмцээн зарцуулж байж озэки цолд хүрсэн нь хамгийн удаан ахисан анти-амжилтын тавдугаарт бичигдэх ажээ.

Сүүлийн таван тэмцээнд сэкивакэ цолтой барилдсанаас дөрөвт нь хоёр оронтой тоо бүхий ялалт авсан тэрээр урьд нь таван удаа шукуншё, гурван удаа кантошё шагнал аваад байсан бөгөөд энэ тэмцээнд анх удаа техниктэй бөхийн шагнал буюу гиношёг гардсан билээ.

Макүшитад монгол бөх түрүүлэв

Макүшитагийн баруун жигүүрийн 14-т эрэмбэлэгдсэн “Шикихидэ” дэвжээний сүмоч Сэншё Эрхбаатарын Баярбат өчигдөр нэмэлт барилдаанаар түрүүлэх болзлоо хангаж, жюүрёод дэвших магадлалаа нэмэгдүүлэв. Тэрээр башёгийн эхний зургаан өрсөлдөгчөө ялсан ч өнгөрөгч баасан гаригт зиндааныхаа тэргүүн бөх Токүшинход унаад байв. Гэхдээ тус зиндаанд өвдөг шороодолгүй башёг дуусгасан бөх гараагүй учир 6-1 үзүүлэлттэй найман бөх хасагдах тэмцээн хийжээ. Үүнд Монголын өөр нэг бөх Таканоива мөн багтсан. Таканоива эхний даваанд Сэншётой нэг дэвжээний Чёкозаныг мухар тонгорч давсан бол Сэншё “Китаноүми”-гийн Хигоножёг сугадаж тонгороод өвдөглүүлжээ. Хагас шигшээд Таканоива А.Баасандорж “Коконоэ”-гийн Чиёоторигийн шитатэнагэ мэхэнд тэссэнгүй.

Харин Сэншё “Сакаигава”-гийн Шёсэйг ёрикири мэхээр ялан финалдаад Чиёоториг шилдэж дугтраад түрүүллээ. Жюүрёогоос дөрвөн бөх зиндаа уруудах нь тодорхой байгаа бөгөөд макүшитагийн түрүү байрын төлөөх нэмэлт барилдаанд оролцсон хоёр сүмоч Сэншёгоос дээгүүр эрэмбэтэй байгаа. Мөн зүүний магнай Токүшинхо 4-3 амжилт үзүүлсэн учир сэкитори болох нь тодорхой байгаа. Тиймээс Сэншё дөрөв дэх эрхийн төлөө нэр дэвшигчдийн нэг болох нь. Түүний зиндаа ахих эсэхийг лхагва гаригт болох Банцүкэгийн зөвлөлийн хурлаар шийдэх юм. Мөн башёгийн сүүлийн өдөр санданмэгийн түрүү байрын төлөөх нэмэлт барилдаанд “Магаки” дэвжээний Вакамишё Г.ГанЭрдэнэ оролцож, “Китаноүми”- гийн Сакүмаямад ёрикири мэхээр дийлджээ. Вакамишё жонокүчид 5-2 амжилт үзүүлж байсан бол есдүгээр сард жониданд 6 давж, нэг унасан юм. Өөрөөр хэлбэл түүний чансаа дээшлэх тусам амжилт нь ахисаар байна. Энэ тэмцээнд Монголын 28 сүмоч таван зиндаанд барилдсанаас 17 нь тавиас дээш хувийн амжилт үзүүлж, хоёр бөх зиндаандаа түрүүллээ.

Ж.БАТМӨНХ

Хуваалцах/Тэмдэглэх