1. Алексис Санчез 

Хаанаас :  Удинезе

Хаашаа : Барселона

Хэдээр :  37.5 сая евро

Европын аваргуудын эгнээнд нэгдсэнийхээ дараахан Санчез шинэ багийн анд Месси шиг тоглогч болно хэмээн ярилцлага өгсөн. Санчезт мэдээж сайжруулах зүйл чамгүй их байгаа. Гэхдээ нэг л зүйл тодорхой.  Ла лигийг доргиох шинэ залуу од нарлаг Испанид хөл тавилаа.

2. Нури Сахин

Хаанаас :  Б.Дортмунд

Хаашаа : Реал Мадрид

Хэдээр :  10 сая евро

Өнгөрсөн улирлын Б.Дортмундын гайхалтай амжилтын нэг үндэс бол Сахин байсан. Дортмундын фенүүдийн удаан хүлээсэн аваргын цомыг тэрээр авчирсан бөгөөд Реалд ч мөн ийм зорилготой ирж байна. Олон багуудын харааг булааж байсан авьяаслаг тоглогчыг ердөө 10 сая еврогоор авч чадсан нь Реалд тун хожоотой наймаа болсон.  Ганцхан жилийн дараа гэхэд Сахинийг үүнээс дөрөв, тав дахин өндөр үнээр тэд зарж болно. Гэхдээ мэдээж хүссэн зорилгодоо хүрсний дараа.

3. Серхио Агуеро

Хаанаас :  Атлетико Мадрид

Хаашаа : Манчестер Сити

Хэдээр :  38 сая евро

Ман Ситигийн арилжаа наймааны шинэ дээд амжилтыг тогтоон Серхио Агуеро ирлээ. Энэ наймаа нилээд  удаан саатсаны учир нь Агуерогийн өндөр цалингийн шаардлага байв. Нэгэнт олон баг араас нь хөөцөлдөж байсан болохоор Серхио аль болох өөртөө ашигтай гэрээ байгуулахыг хичээж байлаа. Ингээд “Копа Америка” өнгөртөл багагүй хугацаанд хүмүүсийн толгойг эргүүлсний эцэст Марадонагийн хүргэн Манчестерт газардлаа. Энд түүний шигшээ багийн анд Тевес, Сабалета гээд танил хүмүүс цөөнгүй бий. Мөн долоо хоногийг 200 гарсан мянган фунтын цалин халааслах болсондоо Агуеро сэтгэл хангалуун суугаа бизээ.

4. Мануель Нойер

Хаанаас :  Шальке 04

Хаашаа : Байерн Мюнхен

Хэдээр :  18 сая евро

Нойерийг Байернд алга ташиж угтсан хүн цөөхөн. Гэхдээ дэлхийн шилдэг гэсэн тодотголтой хаалгач багийнх нь хаалгыг манахаар ирэж байхад  ингэж гомдоогоод явуулбал жинхэнэ алдас болох биз. Нойер 2016 он хүртэл урт хугацааны гэрээ байгуулж 18 сая еврогоор Мюнхений багт ирсэн. Хөлбөмбөгийн түүхэнд ийм өндөр үнэ хүрсэн хаалгач цөөхөн. Гэхдээ Нойер энэ жагсаалтанд 3-рт жагсаж байна. Эхний байранд мэдээж хэрэг Жижи Буффон 33 сая фунтээр орсон. Харин аман хүзүүдсэн хаалгачыг доор та бүхэн харна.

 5. Артуро Видал 

Хаанаас :  Байер Леверкузен

Хаашаа : Ювентус

Хэдээр :  10.5 сая евро

Өнгөрсөн улиралд үзүүлсэн шилдэг тоглолтынхоо ачаар Чили эр Европын топ  багуудын  нүдийг багагүй хужирласан. Харин түүнийг багтаа элсүүлэхийн төлөөх тулаанд Туриний аварга загас Ювентус ялалт байгууллаа. Шинэ орчин, шинэ лиг, шинэ баг гээд бүх зүйл түүний хувьд амаргүй байх болно. Тэр тусмаа аваргын титмээ эргүүлэн авах том зорилго тавьж буй Ювентусын фенүүд түүнээс их зүйлийг хүлээж байгаа.

6. Жервиньо

Хаанаас :  Лилль

Хаашаа : Арсенал

Хэдээр :  13.5 сая евро

Арсеналын цомгүй жилүүдээ дууусгахад гарцаа байхгүй тус болох тоглогч. Жервиньо дебут тоглолтоороо л үүнийг баталж чадсан. Кёльнтой хийсэн нөхөрсөг тоглолтонд тэрээр дубль хийж дебут тоглолтоо чимсэн билээ. Энэ бүхний эцэст Арсенал  13.5 сая фунтынхаа төлөө харамсахгүй гэдэгт итгэж байна.

7. Давид Деа Хеа

Хаанаас :  Атлетико

Хаашаа : Манчестер Юнайтед

Хэдээр :  19.5 сая евро

Дээр дурьдсан түүхэн дэх хамгийн үнэтэй хаалгачдын жагсаалтанд аман хүзүүдсэн залуу. Эдвин Ван дер Сар хэмээх аугаа хаалгачын гаргасан замаар алхаж байгаа Испаний ирээдүй. Түүнд итгэж байгаа хүмүүсийн адил эргэлзэж байгаа хүмүүс ч бас олон байгаа. Хар багаасаа Атлетикогийн гарааны хаалгач болсон учраас өндөр түвшний тоглолтын туршлага түүнд хангалттай байгаа.  Сарын адил шилдэг хаалгач болох эсэхийг цаг хугацаа харуулахбизээ.

8. Эшли Янг

Хаанаас :  Астон Вилла

Хаашаа : Манчестер Юнайтед

Хэдээр :  19 сая евро

Эшли Янгд энэ жагсаалтанд багтсан бусад тоглогчдын адил шинэ лигт дасна гэсэн асуудал байхгүй. Харин гарааны эрхээ хурдан баталгаажуулах гэсэн онцгой даалгавартай. Ингэхийн тулд тэр Нани гэсэн айхавтар тоглогчыг давж гарах хэрэгтэй болно. Мэдээж Янгийн ур чадварт эргэлзээд байх зүйлгүй. Гагцхүү хэн сайн хөдөлмөрлөж, формтой байсан нь алдар хүндийг оргилд гарна.

9. Андре  Шюррле

Хаанаас :  Майнц

Хаашаа : Байер Леверкузен

Хэдээр :  8 сая евро

Бундеслигийн ирээдүйг гэрэлтүүлж байгаа олон авьяаслаг залуусын нэг бол  Шюррле. Өнгөрсөн улиралд 15 гоол оруулж 5 ашигтай дамжуулалт өгч шигшээ багийн дебутээ хийгээд амжсан байгаа. 20 настай энэ залуугийн өмнө гайхалтай карьер хүлээж байна. Бундеслигтээ гялалзаж байхад тун удахгүй бусад лигүүдээс урилга ирнэ бизээ.

10. Санти Касорла

Хаанаас :  Вильяреал

Хаашаа : Малага

Хэдээр :  21 сая евро

Хүмүүс Касорлаг 21 сая хүрсэн гэхэд итгэж чадахгүй байгаа байх. Гэхдээ  дараагийн Ман Сити болохоор ажиллаж байгаа Малагагийн хувьд энэ мөнгө дэмий зарагдаагүй гэж найдахаас. Хурдтай тоглолтоо талбайн аль аль жигүүрт ашиглаж чаддагаараа Санти өндөр үнэлэгддэг. Ла лигийн шинэ улирлыг чимэх тоглогч гарцаагүй мөн.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Абе

Нэг хэсэг Азийн хөлбөмбөгийн нүүр царайг Европт Пак Жи Сун ганцаараа тахалдаг байсан цагийг бодвол байдал арай өөр болжээ. “Шар тив”-ийн төлөөлө Европын лигүүдэд олширч, хаа сайгүй үзэгдэх болсон байна. Гэхдээ зүгээр нэг үзэгдээд өнгөрөх биш бүр магтууштай сайн тоглож байгаа нь сайн хэрэг. Энэ нь цаашдаа Ази тивийн хөлбөмбөгийн хөгжилд том түлхэц авчирах нь дамжиггүй. Өдгөө Азийн багуудаас чансаагаараа тэргүүлж буй “Хөх Самурай” Японы тоглогчид Европт хамгийн сайн тоглож байна. Ингээд та бүхэнд хөгшин тивд тулалдаж буй шилдэг “Самурай”-нуудыг танилцуулья.

10. Юки Абе (Лестер сити)

Тоглолт : 35

Гоол : 1

Олон байрлалд тоглох чадвартай  Юки 2005 онд J лигийн шин одоор тодорч байлаа. Үүнээс хойш түүний карьер өсөх прогрессоор явж улсынхаа  шилдэг багуудын нэг Урава Ред Даймондс багт шилжсэн. Улмаар өнгөрсөн жил тив алгасан нүүдэллэж Английн чампионшип лигийн Лестер сити багтай гэрээ байгуулсан билээ. Английн доод лигт зиндаа ахих өрсөлдөөн маш ширүүн байдаг учраас биеийн хүчний тоглолт хайр найргүй хийдэг. Эхэндээ ийм орчинд дасахад Юкид хэцүү байсан ч яваандаа дасаж багийнхаа нэг хэсэг болж чадсан. Хамгаалалтын бүх байрлалд тоглохоос гадна хэрэгтэй үед цэвэрлэгч хийдэг болохоор Япон залуугаа Лестерийн фенүүд тун их үнэлдэг юм билээ. Харамсалтай нь Лестер  өнгөрсөн улиралд 10-р байр эзэлж дээшээ ахиж чадсангүй.

9. Кэйсукэ Хонда (ЦСКА)

Тоглолт ; 6

Гоол : 2

Оросын премьер лигийн шинэ улирал эхлээд 11 тойрог явж байгаа болохоор Хондаг энэ жил хэр түвшинд тоглож байгааг дүгнэхэд эрт байна. Ямартай ч өндөр ур чадвартай энэ залуу ”Крылья Советов”-ын хаалгыг хоёронтоо мялаагаад амжсан. Чөлөөт цохилт гайхалтай хийдэг чанараа өнгөрсөн жилийн Аваргуудын лиг болон Өмнөд Африкийн ДАШТ-д Хонда дэлхий нийтийн өмнө харуулсан. Түүний ур чадварт өдгөө эргэлзэх баг цөөхөн болсон учраас том багуудаас ирэх саналыг л хүлээж байна. Энэ зуны наймааны цонхоор мэдээж Хондагийн агент завгүй ажиллах байх.

8. Мичихиро Ясуда  (Витессе)

Тоглолт : 15

Гоол : 2

Недарландын  дээд лигийн Витессе багт Ясуда үнэлж баршгүй тоглогч. Зүүн жигүүрээр хурдтай довтолгоо өрнүүлж, эсрэг багийн довтолгоог эргээд зогсооно. Харин шигшээ багтаа төдийлөн үнэлэгдээд байдаггүй тоглогч. Харин Алберто Заккерони саяхан ДАШТ-ий урьдчилсан шатны тоглолтонд түүнийг дуудаж ирээдүйг нь гэрэлтүүллээ. Сүүлд 2009 онд эх орныхоо дуудлагыг авснаас хойш Ясуда ийм хүндлэл хүлээгээгүй хоёр жил болоод байлаа.

7. Рё Мияити  (Арсенал – Фейеноорд)

Тоглолт : 12

Гоол : 3

Арсеналын фенүүд шинэхэн Япон тоглогчынхоо талаар дуулсан л байх. Өнгөрсөн өвлийн наймааны цонхоор энэ 18 настай ирээдүйтэй залуу тоглогчыг Венгер   багтаа элсүүлсэн. Бөмбөг эзэмших чадвар, хурдтай тоглолтоороо Рёдиньо гэсэн хочтой болсон гэхээр хоосонгүй нөхөр гэдэг нь харагдаж байна. Одоо Недерландын Фейеноорд  багт зээлээр тоглож буй. Ирэх улирлаас Арсеналын үндсэн багт эргээд ирэх байх. Японы U-15-аас U-19 хүртэл бүх насны шигшээд тоглосон.

6. Эйжи Кавашима (Льерс)

Тоглолт : 28

Клин-шит : 3

“Наран” улсын шигшээ багийн үндсэн хаалгач гэдгийг нь манайхан мэдэх байх. Өнгөрсөн Азийн цомын тэмцээнээр эх орондоо номер нэг гэдгээ олон гайхалтай хаалтаар харуулсан.  Бельгийн даруухан Льерс багт одоо хүчин зүтгэж байгаа бөгөөд 2010 онд энэ багт ирсэн юм. Энэ улиралд баг нь хүснэгтэд доороосоо 3-т жагссан. Гэхдээ мэдээж үүнд Кавашимаг буруутгах аргагүй. Хичнээн сайн хаалгач байлаа гээд хамгаалалт шүүрэн шанага шиг бол хэзээ ч амжилт олохгүй шүү дээ.

5. Шинжи Оказаки (Штутгарт)

Тоглолт : 12

Гоол : 2

Доод лиг рүү унах аюулд ороод байсан Штутгарт клуб довтолгоогоо хүчирхэгжүүлэхээр Оказакиг өвлийн цонхоор авчирсан. 2014 он хүртэл урт хугацааны гэрээ түүнтэй байгуулсан боловч дебут гоолыг нь хүлээсээр байтал улирал дуусах дөхсөн байлаа. Гэхдээ Бундеслигийн сүүлийн хоёр тойрогт Оказаки удаан хүлээсэн гоолоо оруулж, Штутгарт ч унах аюулаас аврагдсан билээ. Шинжигийн эцэж цуцалгүй бөмбөгний төлөө тэмцдэг чанарыг нь Штутгартын фенүүд улирлын дараа үнэлэн магтаж байсан.

4. Акихиро Ленага (Мальорко)

Тоглолт : 14

Гоол : 2

Испаний Ла лигийг “дайлаар мордсон” Самурай ховорхон байдаг. Харин энэ уламжлалыг Акихиро эвдэж Рафаель Надалийн төрж өссөн Мальорка аралд “газардаад” байна. Өвлийн наймааны цонхоор Ленага Мальоркод ирснээсээ хойш 12 тоглолт хийгээд амжжээ. Дебут гоолоо 4 сарын эхээр Севильягийн хаалганд оруулсан гэж байгаа. Гэхдээ гарааны үндсэн тоглогч болохын тулд илүү их хөдөлмөрлөх шаардлага түүнд тулгарч байна. Эс бөгөөс нутаг буцах замд орж болох юм.

3. Ацуто Учида (Шальке 04)

Тоглолт : 26

Гоол : 0

Тун чиг царайлаг энэ залуу Япондоо жинхэнэ супер од гэнэт. Зарим нэгэн нь зөвхөн түүний царайг харж шигшээ багт дуудсан гэх шүүмжлэл хэлдэг. Гэхдээ Шалькед үзүүлж байгаа найдвартай тоглолт нь Учидаг “царайнаас цаашгүй амьтан” биш гэдгийг хангалттай нотолж байна. Энэ жилийн Аваргуудын лигийн хагас шигшээд Шалькетэй хамт  шалгарснаас  Учида Япончуудаас хамгийн анх ийм өндөр оргилд хүрсэн тамирчин боллоо.  Өмнө нь чамгүй олон “Самурай”-нууд Европт тоглож байсан ч ийм амжилтанд хүрч байгаагүй. Бас Раултай чамгүй сайн найз болоод авсан гэж байгаа.

2. Шинжи Кагава (Боруссия Д)

Тоглолт :  28

Гоол ; 8

Бундеслигийг төдийгүй Европыг доргиож байгаа Японы шинэ од. Улирлыг гайхалтай амжилттай дуусгаж, аваргын цомоо эргүүлэн авсан Боруссия Дортмундын гол хөдөлгөгч хүчний нэг яах аргагүй Кагава байсан. Харамсалтай нь Азийн цомын тэмцээний үеэр авсан бэртэл нь түүнийг улирлын 2-р хагасыг өнжихөд хүргэсэн билээ. Гэхдээ ямар ч байсан сүүлийн тойрогт эргэж ирээд аваргын баярыг багийнхантайгаа хамт тэмдэглэсэн. Ирэх жилээс Дортмунд Аваргуудын лигт ороод ирэхээр Кагаваг илүү олон хүн мэддэг болно байх. Гэхдээ мэдээж энэ зун том баг руу явчих магадлал маш өндөр байгаа.

1. Юто Нагатомо (Интер)

Тоглолт : 13

Гоол :  2

24 настай Нагатомогийн түүхийг “Үнсгэлжин”-гийн үлгэртэй харьцуулах нь бий. 2008 онд тэр Японы FC Токио багтай гэрээ байгуулж амьдалдаа анх удаа том хэмжээний гэрээ байгуулж үзжээ. Улмаар сайн тоглож, шигшээ багтаа дуудагдаж 2011 оны Азийн цомд оролцсон. Энэ тэмцээнд гайхалтай тоглосныхоо ачаар Европын багуудын хараанд өртөж энэ өвөл Сери А лигийн даруухан Чезеена багтай гэрээ байгуулжээ. Үйл явдал цааш үргэлжилж Чезенад ирсэн даруйдаа л Интерийн зүг хүлгийн жолоо залах нь тэр. Ингэж тэр J лигийн даруухан тоглогч дэлхийн хэмжээний багийн хөлбөмбөгч болсон. Интерий түүхэнд өмнө нь Япон тоглогч байгаагүй болохоор Милан хот тэг чигээрээ шинэ залуугийн тоглолтыг харж байлаа. “Самурай” ч тэдний урмыг хугалсангүй. Найдвартай, цэгцтэй тоглож улирлын төгсгөл гэхэд альхэдийнэ хоёр гоол оруулаад амжсан.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Хуваалцах/Тэмдэглэх

5. Карло Кудичини (Итали)

Адриано (Бразил)

2001 онд Интер 19 настай Адриано хэмээх хүүг Фламенгогоос  худалдан авч байсан. Тэр цагаас хойш Адриано өсөн дэвжиж чадсан уу ?

Би лав үгүй гэж хэлнэ. Түүний жин өссөн үү гэхээс ур чадвар нь огтхон ч сайжраагүй гэж хатуухан хэлэх байна.

Бурхан түүнд хангалттай авьяас чадвар заяасан авч Адриано үүнийгээ хөгжүүлж, хөдөлмөрлөх тал дээр өөрийгөө хүчлээгүй. 2002 онд Пармад зээлээр тоглож байхдаа Адриан Мутутай хамт (бас нэг алдагдсан авьяастан) гайхалтай хослолыг үүсгэж 36 тоглолтод хамтдаа 22 гоол оруулсан байдаг.

2004 онд Интерт эргэн ирээд нэг хэсэг бужигнуулж тэр улиралдаа 42 тоглолтод 30 гоол оруулан карьерийн хамгийн амжилттай жилээ үдсэн. Түүний энэ түр зуурын амжилтад нь ”хууртсан” Интерийн удирдлага Адрианотой 2010 он хүртэл урт хугацааны гэрээ байгуулжээ. Дараагийн улиралд нь Адриано шинэ гэрээ байгуулснаа ”тэмдэглэн”  хөлбөмбөгийн талбайд бус шөнийн цэнгээний газруудаар ихэнхидээ үзэгдэх болсон.  Моратти түүнийг ”Хэтэрхий их шоудаж байна” хэмээн шүүмжилж байсан ч мань эр тоосон ч үгүй. Арга нь барагдсан Массимо 2007 оны өвөл нутагт нь буцааснаар шоучин эр хөлбөмбөгийн амьдралдаа дахин анхаарлаа хандуулах болсон. 2009 онд Фламенгод өнгөрүүлсэн нэг улиралдаа 19 гоол оруулж лигийн мэргэн бууч болоход Адрианогийн карьер шинээр эхлэлээ гэж хэвлэлүүд бичиж байв.

Өнгөрсөн зун Италийн Рома клуб 3 жилийн гэрээгээр Адрианог эгнээндээ нэгтгэсэн. Гэвч тэд Интерийн адил ” түр зуурын амжилтад нь хууртсан” гэдгээ одоо ойлгож эхэлж байна.

Ямар ч сайн юмны дохио алга.

Адриан Муту (Румын)

Роман Абрамовичийн хийсэн хамгийн амжилтгүй наймаануудын нэг. 2003 оны зун олны төдийлөн танил биш Румын эрийн төлөө Абра 15.8 сая фунт төлөхөд хүн болгон гайхаж байлаа. Гэвч жилийн дараа л энэ мөнгө салхинд хийсэн алга болсон. Эхний хэдэн тоглолтдоо Муту дажгүй үр дүн үзүүлж 3 тоглолтод 4 гоол оруулсан ч удалгүй Моуриньтой хэл амаа олохоо больсон. Үүн дээр нэмээд 2004 оны намар хар тамхи хэрэглэсэн нь нотлогдож 7 сараар торгуулснаар Мутугийн карьер ерөнхийдөө уруудах замдаа орсон. Гэхдээ Челси өчнөөн их мөнгөн хаяж авсан тоглогчоо зүгээр ингээд хөөгөөд явуулахыг хүссэнгүй. Шүүх цагдаа болж Мутугийн төлөө төлсөн мөнгийг өөрөөс нь гаргуулахаар заргалдаж эхэллээ. Бараг 4, 5 жил үргэлжилсэн энэ маргаан одоо ч дуусаагүй л байна. Хамгийн сүүлд Муту Европын шударга ёсны шүүхэд давж заалдана гэж байна билээ.

Челсигээс хөөгдсөнөөсөө хойш нэг хэсэг Италийн лигээр ”хэсүүчилж” явсан тэрээр өнгөрсөн 1 сард дахиад л допингийн шинжилгээнд унаж 9 сарын торгууль хүлээсэн.

Түүний торгууль энэ 10 сарын 29-нд дуусах бөгөөд Виолад эргэн тоглох нь тодорхой бус байна.

Стен Коллимор (Англи)

Довтлогч хүнд байх ёстой бүх чанар түүнд байлаа. Хүчирхэг бие бялдартай, аль ч хөлөөрөө цөм цохидог, агаарт сайн, бөмбөг эзэмшилт, тогтоолт гайхалтай гээд л. Харамсалтай нь тэр өөрийнхөө байх ёстой газраа ололгүй ”тэнүүчилсээр” карьераа дуусгасан. 10 жил мэргэжлийн хөлбөмбөг тоглохдоо Стен 10 өөр баг сольсон байдаг. Харин эдгээрээс хамгийн амжилттай он жилүүд нь Ливерпульд өнгөрсөн. 1995 онд Анфиелдэд ирэхдээ Коллимор Их Британий рекорд үнэ болох 8.5 сая фунтийн үнэ хүрч байлаа. Иан Раш, Робби Фаулертай хамт Стен гайхалтай хослолыг үүсгэж үзэгчдийн сэтгэлд үлдсэн олон гайхалтай тоглолтын баатар болж байсан. Нэг жишээ дурьдахад 1995 оны улирлын төгсгөлд Ньюкэслтэй хийсэн тоглолтод тэрээр 2 гоол оруулж багтаа ялалт авчирсан. Тухайн үед Шаазгайнууд хүснэгтийг тасархай тэргүүлж байсан бөгөөд чухам энэ ялагдлаас болж лигт түрүүлэх боломжоо алдсан гэж үздэг.

Харамсалтай нь Анфиелд дэх карьер нь хоёрхон жил үргэлжилсэн. Учир нь тухайн үед Ливерпульд газар аваад байсан Спайс бойз (Spice boys)-ын эмх замбараагүй байдал түүний тэвчээрийг барж багаа орхиход хүрсэн гэж тэр өөрийнхөө номонд бичсэн байдаг.

Үүнээс хойш Стен олон баг сольсон ч Ливерпульд байсан шигээ сайн тоглолт үзүүлж чадаагүй. Ингээд 2001 онд тэр 30 насандаа хөлбөмбөгийг орхиж өөр мэргэжил сонгоход хүрсэн юм. Английн шигшээ багт Стен 1995-1997 оны хооронд 2 удаа л дуудагдсан.

Пол Гаскойн (Англи)

‘Талбай дээр Газза үзэгчдийн хайрыг татсан шилдэг тоглогч байсан бол талбайн гадна үргэлж төвөг уддаг зүгээр л нэг архичин байсан” гэж Тоттенхэмийн дасгалжуулагч асан Терри  Венаблес нэгэнтээ ярьсан байдаг. Үнэхээр ч Английн хөлбөмбөгийн  түүхэн дэх хамгийн авьяаслаг тоглогчдын нэг  Газзагийн карьерийг архи дарс, эмх замбараагүй  хувийн амьдрал нь сүйтгэсэн. Бага байхаасаа ядуу зүдүү амьдрал туулж, хагацал зовлон үзсэн болохоор ч тэрүү Газза тун дураараа, сахилгагүй нөхөр байсан гэдэг. 1988 онд түүнийг анх олны танил болж байхад Сер Алекс Фергусон багтаа авах хүсэлтэй байлаа. Гэвч Фергусоныг Мальт руу амралтаар явсан хойгуур Тоттенхэм залуу Газзад их мөнгө амлаж байгаад багтаа элсүүлсэн байдаг. Хожим Фергусон өөрийнхөө хамгийн том алдааг ”Газзаг аваагүй явдал” гэж дүгнэсэн бөгөөд магадгүй хатуу чанга Фергусоны гарын доор очоод тэр засрах байсныг үгүйсгэх аргагүй.

Гэвч хувь тавилан түүнийг өөр зам руу хөтөлжээ.

Тоттенхэмд очоод авсан цорын ганц цом нь 1991 оны ФА цом. Гэхдээ тэр финалын тоглолтод бэртэл авч багийнхантайгаа хамт цом өргөж чадаагүй бөгөөд үүнээсээ болж сэтгэлээр унан хэд хоног дараалан ууж байсан гэдэг.

Дараа нь дэлхий нийтэд танигдмаар байна гэж Италийн Лацио багт очсон ч дахиад л бэртэл гэмтэл, архидалт. Хожмоо өөрийнхөө намтар номондоо Гаскойн ”Ямар нэгэн бэртэл авах тоолонд уух шалтаг олддог байсан” гэжээ.

Шигшээ багтаа Пол 1988 оноос эхлэн дуудагдаж 90 оны ДАШТ-ий гол баатруудын нэг болсон. Хагас шигшээд Германы багтай оноолт таарч торгуулийн цохилтоор ялагчыг шийдэх болоход Газза 3 дахь цохилтыг хийх байсан ч татгалзсан. Учир нь тэр тоглолтын үеэр шар хуудас хүртэж финал оролцох боломжгүй болоод байсан болохоор хүнд дарамтанд орсон байсан гэдэг. Англичууд пеналтиар 4 : 3-аар дийлдэж ирэх ДАШТ-д Газза тэргүүтэй манай залуус гайхамшгийг бүтээнэ гэсээр нутаг буцсан. Гэвч 4 жилийн дараа Газза Англичуудын итгэлийг хүлээж чадаагүй юм.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Авьяас чадвараараа гайхагдсан шилдэг хөлбөмбөгчид энэ дэлхийд өчнөөн олноороо байгаа. Гагцхүү тэр авьяас чадвараа зөв ашиглаж, хөдөлмөрлөж чадсан нь л дэлхийн хэмжээний супер од болж алдрын тавцанд гишгэнэ. Энд бид та бүхэнд ур чадвар, авьяастай ч түүнийгээ ашиглаж чадаагүй хөлбөмбөгчдийн заримаас танилцуулья.

9. Жо Коул (Англи)

Лампард, Рио, Терри, Кэррик, Дефо гээд Уэст Хэмийн академиас нэгэн цаг үед гарч ирсэн залуус одоо английн шигшээ багийн ноён нурууг бүрдүүлж байна. Эдгээр тоглогчидтой хамт Уэст Хэмийн академийг дүүргэсэн Жо Коулын карьер харин тийм ч дардан байсангүй. Уг нь академид байхдаа Жо бусдаасаа хамгийн их авьяас чадвартай гэж үнэлэгддэг байсан гэдэг. Сер Алекс Фергусон тухайн үед Уэст Хэмийн бэлтгэлийн баазаар зочлох тоолондоо Харри Реднаппаас (Уэст хэмийн дасгалжуулагч 1994–2001) ”Сайн уу Харри” гэж асуух бус ”За манай Коул хүү ямаршуу байна даа” гэж шалгаадаг байсан гэдэг. Хүн танихдаа сайн хашир Фергусон ингэж үнэлдэг байсныг бодоход Жо яах аргагүй Английн шигшээ багийн цөм болох байсан тоглогч байжээ. Гэвч хувь заяа түүнийг өөр зам руу хөтөлсөн. 2002, 2004 оны ДАШТ, ЕАШТ-д Жог Английн багийн бүрэлдэхүүнд багтаасан ч сэлгээнд суулгасаар байгаад таарсан. Энэ нь түүнийг үнэлдэггүй дасгалжуулагчид тухайн үед шигшээ багийг удирдаж байсантай холбоотой болов уу. Ялангуяа 2004-2006 оны хооронд Коул Челсид ид бужигнуулж гарааны эрхийг олж аваад байхад хүртэл Свен Горан Эрикссон Лампард- Жеррардын хослолыг илүүд үзэж байв.

Магадгүй ийм авьяаслаг тоглогчидтой нэгэн зэрэг гарч ирснээрээ тэр азгүй байх. 2006 оны ДАШТ-д Жо гайхамшигтай гоол оруулсныг та бүхэн санаж байгаа байх. Шведийн хаалганд оруулсан түүний гоол тэр ДАШТ-ий шилдэг гоолд нэр дэвшсэн юм.

Харамсалтай нь тэмцээний дараа Жо бэртэл авч удаан хугацаанд үүнээсээ болж зовсон бөгөөд 2007 оны 1 сард хүнд хагалгаанд орсон юм. 2008-2009 оны улирлын эхэнд Жо ФА цомын тоглолтын үеэр хүнд бэртэл авч тэр улиралд ердөө 19 тоглолтод оролцсон. Энэ бүх бэртэл гэмтэл нь Жогийн шигшээ багийн карьерийг ч сүйтгэсэн.Түүүний шагналын цуглуулганд цом шагнал чамгүй байгаа ч тэр үүнээс ихийг хийж чадах байсан юм.

8. Робин Фрайдей (Англи)

Түүний мэргэжлийн карьер ердөө 4 жил үргэлжилсэн боловч Фрайдей хөлбөмбөгийн ертөнцөд өөрийнхөө арилашгүй ул мөрийг үлдээж чадсан агуу тамирчин. 1973 онд Ридинг багтай гэрээ байгуулахаасаа өмнө тэрээр сонирхогчдын лигт тоглодог байлаа. 3 жил Ридингийн төлөө тоглохдоо Робин нийт 135  тоглолтод оролцож 55  гоол оруулсан байдаг. Талбай дээрх гайхалтай тоглолт болон талбайн гадна гаргаж буй ааш аягаараа тэрээр багийн фенүүдийн хайртай тоглогч болж чадсан. Хожмоо клубын мянганы шилдэг тоглогчыг тодруулахад түүний тоглолтыг амьдаар үзэж байгаагүй ч Ридингийн ихэнхи фенүүд Фрайдейд саналаа өгсөн юм. Мөн багийн бүх цаг үеийн шилдэг 11 тоглогчийг тодруулахад Робин 33.1 хувийн саналтай төвийн довтлогчын байрлалд нэрлэгджээ.

1976  оны 3 сард Транмер Роверс багийн хаалганд оруулсан гоолыг нь хөлбөмбөгийн түүхэн дэх хамгийн агуу гоолуудын нэг гэж ярьдаг. Харамсалтай нь тухайн үед доод лигийн тоглолтуудыг бичиж авдаггүй байсан учраас бидэнд зөвхөн дүрсэлж бичих л боломж байна.

16-гийн талбайн зүүн хэсэгт тэрээр бөмбөг хүлээн зогсож байлаа. Баруун жигүүрээс нисэн ирсэн хөндлөн дамжуулалтыг тэрээр цээжин дээрээ тогтоогоод 180 градус эргэн агаар дээр нь шууд гуядаж хаалганд оруулжээ. Тус тоглолтыг шүүсэн Клив Томас энэ гоолын дараа шүглээ ч үлээх мэдэлгүй болтлоо шоконд орсон байсан гэдэг.

Энэ мэтчилэн гайхалтай тоглолтоороо Ридингийн  фенүүдийн бахархлыг хүлээсэн ч тэрээр 1976  онд Кардифф сити баг руу явлаа. Багийн эзэдтэй таарамжгүй харилцаатай байсан нь ийм үйлдэл хийхэд хүргэжээ.

Энэ багт ганц улирал тоглохдоо Робин 25 тоглолтод 6 гоол оруулсан. Харамсалтай нь Фрайдей өөрийн бардам зангаасаа болж дахин мэргэжлийн түвшинд тоглоогүй. Өөрт нь юу хийхийг хүмүүс зааж байгаад тэрээр дургүйцдэг байсан бөгөөд олны хэл амнаас хол амар тайван амьдрах замыг сонгосон юм. Мөн хэтэрхий даруухан, амбиц хөөдөггүй зан нь ч нөлөөлсөн байх. Ийнхүү хөлбөмбөгийн ертөнцөд од болон гялалцах ёстой байсан агуу их авьяас Английн 3-р лигийн үзэгчдийг алмайруулж байгаад чимээгүйхэн алга болжээ.

1990  оны 12 сард Фрайдей 38 настайдаа зүрхний шигдээсээр нас барсан.

7. Билли Кенни (Англи)

Эвертоны шилдэг довтлогчдийн нэг асан Петер Бирдсли Кенниг ”Гүүдисоны Газза” гэж нэрлэж байжээ. Үнэхээр ч энэ тоглогчид Пол Гаскойны ур чадвар, Бренмерийн хатуу чанга байтал хосолсон байсан юм. Кенни талбайн төвд гайхалтай тоглолтыг найруулж, довтолгооныг эхлүүлж чаддаг онцгой авьяастай байв. Карьерийн эхний жилүүдэд нь түүнийг Эвертон болон Английн шигшээ багийн ирээдүй хэмээн өргөмжилж байлаа.

1992 онд явагдсан премьер лигийн анхны Мерсисайдын дербид Билли шилдэг тоглолтыг үзүүлж ”Man of the Match”-аар тодорч байсан  юм. Гэвч оддын өвчин түүнийг хэтэрхий эрт ороож архи дарс, хар тамхинд толгойгоо мэдүүлэх болжээ. ”Заримдаа би шөнийн 5 цаг гэж байхад хар тамхи хэрэглэчихсэн гэртээ ирэх үе ч байсан. Тэгээд ганц хоёр цаг унтаад л бэлтгэлдээ гардаг байлаа” хэмээн тэр үеийн дурсамжаа Кенни хуваалцжээ. Удаан хугацаанд ингэж явснаас түүний биеийн байдал доройтож мэргэжлийн төвшинд тоглож чадахгүй болжээ. Ингээд Билли Кеннигийн карьер ердөө 21-хэн настайд нь дууссан.

Хэдийгээр Эвертоны үндсэн бүрэлдэхүүнд 17 тоглолт хийсэн ч тус багийн фенүүд одоо ч түүнд хайртай байдаг. Саяхан явуулсан клубын бүх цаг үеийн шилдэг 11 тоглогчдын тоонд түүнийг оруулсан нь үүнийг гэрчилнэ.

6. Уйнстон Богарде (Недерланд)

Энэ жагсаалтын нэрийг хараад зарим нэгэн нь Аваргуудын лиг, ДАШТ-д оролцож чадаагүй авьяаслаг тоглогчдийг оруулсан гэж бодсон байх. Үнэн хэрэгтээ энд

Уйнстон Богарде шиг тоглогчдыг л нэн тэргүүнд дурсах нь зүйтэй. Хүчирхэг бие бялдартай энэ хамгаалагч арын шугаманд жинхэнэ ”мангас” л гэсэн үг. Каталоны Барсад 1997–2000 оны хооронд тоглохдоо тэрээр Ла лигийн довтлогчдийн хар дарсан зүүд болж чадсан юм. Харин 2000 онд гэрээ нь дуусаад Челсид үнэгүй ирснээр түүний карьер сүйрэх замдаа орсон. Лондоны багтай асар их мөнгөний цалинтай 4 жилийн  гэрээ байгуулаад удаагүй байтал Клаудио Раньери багийн ерөнхий дасгалжуулагчаар томилогдлоо. Раниери анхны бэлтгэлийн дараа л Богардег  багтаа хэрэггүй гэж үзсэн.

”Ингээд тэр өөр баг руу явахаар боллоо” гэж түүний түүхийг үргэлжилнэ гэж та бодож байсан уу. Харамсалтай нь үгүй.

Богарде жинхэнэ хувиа хичээсэн зан гаргаж Челсигээс ирэх сул цалингаа аваад зүгээр хэвтэж байхыг илүүд үзжээ. Гэрээнд нь тоглогч зөвхөн  өөрийнхөө хүсэлтээр л гэрээг цуглаж болно гэсэн болохоор Челсид ямар ч арга байсангүй.

4 жилийн турш Богарде Челсид бүртгэлтэй явсан ч энэ хугацаанд нэг ч тоглолтод оролцоогүйд гайхах хэрэггүй. Тэр дуртай үедээ бэлтгэл хийчихээд л долоо хоног болгон дансанд нь орох 40.000 фунтыг тоолоод л хэвтэж байлаа

Аргаа барсан Челсигийн удирдлага түүнийг бүр академийн хүүхдүүдтэй хамт хүртэл нэг багт оруулсан ч мань ичих ч үгүй байсаар л байлаа. Энэ талаараа  тэрээр ”Яагаад би халаасандаа орсон 15 сая еврог цааш түлхэх гэж. Энэ гэрээ бол минийх тийм болохоор би шийдвэр гаргана. Энэ дэлхийд мөнгөнөөс өөр хэрэгтэй зүйл байна уу. Надад дахиж ийм их мөнгө олох боломж олдохгүй болохоор юу ч болсон хамаагүй. Магадгүй би Английн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх хамгийн муу наймаа байх л даа. Гэхдээ яадаг юм” гэжээ.

үргэлжлэл бий…

Хуваалцах/Тэмдэглэх

1-р хэсэг

5) Байерн Мюнхен (1965-66) Бундеслиг : 3-р байр

Итгэх эсэхээ өөрөө л мэд. Байерн Мюнхен нэгэн цагт доод лигийн баг байсан үе бий.
Баруун Германы шигшээ 1954 онд ДАШТ-д түрүүлж ”Бернийн гайхамшгийг” үзүүлснээс хойш 9 жилийн дараа 1963 онд Бундеслиг үүсгэн байгуулагдсан талаар би өмнө нь мэдээлж байсан. Германы хөлбөмбөгийн холбоо шинэ дээд лигийг үүсгэн байгуулахдаа нэг хотоос зөвхөн нэг баг оруулах шийдвэр гаргасан тул Байерн ”жийгдэж” өмнөд мужын  лигт түрүүлсэн TSV 1860 клуб Мюнхенийг төлөөлөн Бундеслигийн анхны гишүүдийн нэг болжээ. Гэсэн ч 21-р зуунд Германы нэр төрийг авч явах тавилантай Байерн клуб тун удалгүй дээд лигт дэвшин гарч ирсэн. 1965–66 оны улиралд Байерн анх удаа дээд лигт тоглосон бөгөөд 3-р байранд оржээ. Гэхдээ залуухан  Герд Мюллер болон Франц Бекенбауер нарын ачаар ямар ч байсан Германы цом хүртээд амжсан.
Дараагийн улиралд Байерн Европын цомтой багуудын цом хүртэж их амжилтын замаа зассан. Алдар нэр тэднийг булан тойроод л хүлээж байлаа.

4) Монако (1977-78) Францын 1-р лиг : Аварга

1970-аад оны дунд үе хүртэл Монакогийн амжилт орон гаран байлаа. 1961, 1963 онуудад тэд  домогт дасгалжуулагч Люсьен Ледюкийн ачаар лигийн 2 түрүү хүртсэн ч түүнийг явсны дараа амжилттай жилүүд нь улиран оджээ. Ингээд нэг л мэдэхэд алдарт Монако доод лиг рүү шидэгдэх нь тэр. Харин Жен Луйс Кампора клубын эзнээр томилогдсоны  дараа бүх зүйл өөрчлөгдсөн.
Тэрээр  Люсьен Ледюкийг эргүүлэн авчирч шинэ тоглогчдоор багийнхаа цусыг сэлбэх болсон бөгөөд үр дүнд нь Монако дээд лигтээ 1977 онд эргэн ирлээ. Аргентин довтлогч Делио Оннис багийнхаа довтолгооны цөмыг бүрдүүлж айлын хаалгыг бөмбөгдөх үүргийг гүйцэтгэж байв. 1978 оны улиралд Оннис нийт 29 гоол оруулсан бөгөөд мэргэн буучдын жагсаалтанд 2-р байр эзэлсэн.
Харин Монако 53 оноотой Францын лигийн аварга цолыг эхний оролдлогоороо хүртэж чадсан юм. Дашрамд дуулгахад Францын лигт анх гарч ирсэн улиралдаа түрүүлсэн баг Монакогоос өөр байхгүй.

3) Ипсвич Таун (1961-62) Английн 1-р лиг : Аварга

1966 оны ДАШТ-д Английг дасгалжуулж түрүүлсэн эрхэмийг санаж байна уу. Тийм ээ тэр бол Сер Альф Рамсэй.
Энэ эрхэм Ипсвич таун клубыг өмнө нь ердөө төсөөлж л чадах байсан тийм амжилтанд хөтлөн аваачсан юм. 1960-1961 оны улиралд Ипсвич Английн 2-р лигт түрүүлж улмаар 1962 онд дээд лигт дэвшин гарч ирлээ.
Тийм ч хүчтэй биш бүрэлдэхүүнтэй багийг Сер Альф гайхалтай удирдан чиглүүлж зохион байгуулалттай, нарийн тактикаар сул талыг нь нөхөж чаджээ. Сер Альф Рамсэйн удирдсан Ипсвич таун 56 оноогоор тухайн үеийн топ клубууд болох Тоттенхэм, Бернли багуудыг ардаа орхин түрүүлсэн.
Одоогийн нөхцөл байдалтай харьцуулах юм бол Блекпуль клуб Челси, МанЮ-г ардаа орхиж премьер лигт түрүүлсэнтэй дүйцэх хэмжээний гайхамшгийг Ипсвич бүтээсэн гэж ойлгож болно.
Энэхүү мартагдашгүй улирлын дараа Сер Альф Рамсэйд Английн шигшээ багийг дасгалжуулах урилга ирсэн гэдэг. Шинэ ажлаа хүлээж аваад Сер Альф ”Бид ДАШТ-д түрүүлэх болно” гэж ам бардам мэдэгдэж байлаа. Тэгээд юу болсон гээч ?
Сер Альф Английг бас л анхны оролдлогоороо ДАШТ-д түрүүлүүлж чадсан л юм даа.
Түүнтэй холбоотой бас нэгэн гайхалтай баримт дурьдахад Сер Альф тоглогчын карьераа Тоттенхэм клубт өнгөрүүлсэн. Түүнийг Лондоны багт тоглож байсан 1950-1952 оны хооронд Тоттенхэм Английн 2-р лигээс 1 лигт дэвшиж бас л анхны оролдогоороо аварга авч байсан гэдэг. Гайхалтай биш гэж үү.

2) Кайзерслаутерн  (1997-98) Бундеслиг : Аварга

Бундеслигт ”Шинэ цэргийн” сенсаацыг дэгдээсэн анхны баг Хоффенхэйм гэвэл эндүүрэл болно. Тосгоны багийг гарч ирэхээс 10 жилийн өмнө Кайзерслаутерн тэдний хийж чадаагүйг хийж байсан юм. Энэ үйл явдлын гол дүр нь  Отто Реххагель байсан.  Танил нэр байна уу ?
Энэ ноёнтон Евро 2004 тэмцээнд Грекийг дасгалжуулж Португалыг нутагт нь уйлуулж байсан шүү дээ.
Тэгэхээр яг  ийм зүйл болсон юм. 1996 онд Кайзерслаутерн Бундеслигийн хомоол хамж доод лиг рүү унажээ. Өмнө нь хэзээ ч ийм гутамшгийг амсаж байгаагүй багийн фенүүд янз бүрийн л шүүмжлэл хэлж байлаа. Гэхдээ энэ уналт бол агуу сэргэлтийн эхлэл байсныг тэд хараахан мэдээгүй байх. Отто Реххагель тус клубын шинэ дасгалжуулагчаар томилогдож FCK-г дахин шилдгүүдийн эгнээнд аваачих даалгавар хүлээлээ.
Оногдсон үүргээ  Отто ягштал биелүүлж тэр улиралдаа багаа доод лигийн аварга болгосон тул Кайзерслаутерн  Бундеслигтээ эргэн ирлээ.
Дараагийн улиралд эрчээ авсан галт тэрэг адил Кайзерслаутерний хурд саарсангүй, улам бүр цааш урагшилсаар байлаа. Михайль Баллак, Андрес Бреме нараар хүч нэмсэн тус клуб ердөө дөрөвхөн ялагдалтайгаар Бундеслигийн аварга цолыг хүртэж алдагдсан нэр хүндээ эргүүлэн авсан юм.
Гэвч удалгүй тэд удалгүй  санхүүгийн асуудалд орж гол тоглогчдоо зарж эхэлсэн нь дахин сүйрэхийн дохио болжээ.

1) Ноттингэм Форест (1977-78) Английн 1-р лигт : Аварга

2009 онд нээлтээ хийсэн Damned United кинонд одоо бидний өгүүлэх түүхийн гол баатрын тухай гардаг .
Бүр тодруулбал Английн домогт тоглогч, дасгалжуулагч Брайан Клафын Лидс Юнайтедийг удирдсан 44 өдрийн тухай кино юм. Бодит үйл явдлаас сэдэвлэсэн кино л доо. Энийг өгүүлэхийн учир гэвэл хурц хэл амаараа алдартай Брайан Клаф бол одоо өгүүлэх Ноттенгэм Форестийн гайхамшигт түүхийг бүтээсэн дасгалжуулагч юм.
1975 онд тэрээр  Лидс Юнайтедийг дуулиан шуугиантайхан орхиод  Ноттенгэм Форестэд ирсэн. Улмаар 1976–77 оны улиралд Ноттингэм доод лигтээ 3-р байр эзэлж топ зэрэглэлд өрсөлдөх боломжтой болжээ.
Тухайн үед хэн ч тэднийг ямар гайхалтай амжилт хүлээж байгааг төсөөлөөгүй байх. Брайан Клофын шийдэмгий эрэмгий арга барил, тоглогчдынх нь эрч хүчтэй тоглолт Английн лигт шинэ  уур амьсгалыг авчирсан гэхэд болно. Клоффын баг 1977-78 оны улиралд ойрын өрсөлдөгчөөсөө 7 онооны зөрүүтэй лигийн аварга болсоноор барахгүй Лигийн цомд МанЮ-г буулган авч түрүүлсэн.
Ингээд бас болоогүй ээ. Дараагийн улиралд Ноттингэм Европын цомд оролцон  финалд шалгарсан бөгөөд Шведийн Мальмо клубыг 1 : 0-ээр буулган авч түрүүлжээ.
Амжилт ялалт ар араасаа хөвөрсөөр. 1980 онд тэд 2 дахь удаагаа дараалан Европын цомд түрүүлж доод лигээс гарч ирсэн даруйдаа нэг амьсгаагаар Европын шилдэг баг болох нь тэр.  Энэ бүхнээс хамгийн гайхалтай нь Ноттингэмийн 1977  оны 11 сараас 1978 оны 12 сар хүртэл 42 тоглолт ялагдаагүй цуврал юм. 2004 онд Арсенал 49 ялагдашгүй цуврал хийх хүртэл энэ амжилтыг хэн ч эвдэж чадаагүй байсан.
Мэдээж хэрэг амжилт байгуулахын хэрээр Ноттингэмийн түрийвч зузаарч шинэ шинэ тоглогчдоор бүрэлдэхүүнээ сайжруулж топуудын эгнээнд хөдлөшгүй байр суурь эзэлж авсан юм.
1993  онд Брайан Клоффын Ноттингэм дэх 18 жилийн ноёрхол нуран унаж баг нь Премьер лигийн сүүлийн байр эзлэн доошоо уналаа. Үүгээр Клоффын дасгалжуулагчын карьер ч өндөрлөсөн юм.
16 жилийн турш Ноттенгэмийг дээд лигт дасгалжуулахдаа Клофф 2 Европын цом, 1 УЕФА-гийн супер цом, 1 Лигийн түрүү, 4 Лигийн цом, 1 Европын супер цом хүртжээ.
Сонирхолтой нь Английн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх хамгийн агуу дасгалжуулагч гэгддэг түүнд нэг ч удаа шигшээ багийн дасгалжуулагч болох урилгай ирж байсангүй. Энэ талаараа тэрээр ”Би бизнест шилдэг нь биш байж болно. Гэхдээ би дасгалжуулагчын хувиар номер 1” гэсэн байдаг.
Энэ Англичууд үнэхээр харалган улс юм даа.

Хуваалцах/Тэмдэглэх

10. Хоффенхэйм (2008-09) Бундеслиг 7-р байр

Хоффенхаймын түүхээр кино хийсэн ч болохоор. Ерөөд оны эхээр Германы 8-р лигт тоглож байсан багийг Бундеслигт гарч ирэхэд хамгийн их үүрэг гүйцэтгэсэн хүн бол Дитмар Хопп.
2006 оноос энэ бизнесмен төрөлх хотынхоо багийг ”өөд нь” татаж Бундеслигт ажиллаж байсан туршлагатай мэргэжилтнүүдийг урьж, авьяаслаг залуусаар шинэ баг бүрдүүлэх болсон. Түүний хичээл зүтгэлийн үр дүн ч гарч 2008 онд Хоффенхайм Германы дээд лигт дэвшлээ.

Гэхдээ зүгээр ч нэг дээд лигт дэвшсэн нэртэй уусаад алга болсонгүй. Хурдтай, довтолгоо зонхилсон тоглолтоороо тэсрэлт хийж Бундеслигийн намрын аварга хүртэл болж шуугиан тарьж байлаа. Харамсалтай нь гол довтлогч Ведад Ибишевич нь бэртэл авснаар тэдний амжилт гэнэт ирсэн шигээ гэнэт алга болж улирлын төгсгөлд дөнгөж 7-р байранд орсон амжилттай үлджээ.
9. Ватфорд (1982-1983)  1-р Дивизион. 2-р байр

Хожмоо Английн шигшээн дасгалжуулагч болсон Грахам Тайлорын амжилтын гараа эндээс эхэлсэн. Ватфордод анх ирэхдээ Грахам ердөө 32-хон настай байсан бөгөөд дасгалжуулагчын туршлага гэхээр зүйл түүнд  бараг байсангүй. Гэвч Грахам Английн 4-р лигт байсан багийг 5 жилийн дотор дээд лигт дэвшүүлж чадсан л юм даа. Тус клуб түүхэндээ анх удаа дээд лигт гарч ирсэн бөгөөд одоо ч Английн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх агуу үсрэлтүүдийн нэгэнд тооцогддог. Ямайк гаралтай Англи довтлогч Лютер Блиссетт тэр улиралдаа гайхалтай тоглож лигийн мэргэн бууч болсон бол баг нь Ливерпулийн ард 2-р байранд орсон амжилт үзүүлсэн.
Тэр улиралын дараа Блиссеттийг АС Милан 1 сая фунтээр (тухайн үедээ асар их мөнгө байв) өөрийн болгож байжээ. 1984  онд Ватфорд ФА цомын финалд шалгарсан ч харамсалтай нь Эвертонд 2 : 0-ээр ялагдсан. Грахам 1987 онд багийг орхих хүртлээ ямар нэгэн цом хүртэж чадаагүй ч Ватфордыг дээд лигийн шилдгүүдийн тоонд оруулж чадсан юм. Өдгөө Грахам багийнхаа ерөнхий эрхлэгчээр ажиллаж  байгаа бөгөөд тус багийн үнэнч фен Элтон Жон багийн хүндэт ерөнхийлөгчөөр насан туршдаа ажиллах хүндлэл хүлээсэн.

8. DWS (1963-64) Недерландын лиг. Аварга

Одоо сонирхогчын лигт тоглодог Амстердамын энэ жижигхэн багийн фенүүд 2 зүйлээр бахархдаг. Эхнийх нь  Рууд Гуллит, Франк Райкаард зэрэг домогт хөлбөмбөгчид багт нь тоглож байсанд. Дараагийнх нь 1963-64 оны улиралд эхний оролдлогоороо лигийн аварга болж чадсан даа.
Олон улсын тавцанд нэр алдарт хүрч чадаагүй  довтлогч Франс Геурцен тэрхүү улиралд ”галзуу” формтой байсан бөгөөд лигийнхээ мэргэн буучаар шалгарчээ. (28  гоол)
Дараа улиралд нь ч Франс лигийн мэргэн бууч болсон ч баг нь Фэйноордоос 5 онооны зөрүүтэй 2-р байранд оржээ.

7. Сент Этьен (1963-1964) Францын 1-р лиг. Аварга

Францын хөлбөмбөгийн түүхэн дэх хамгийн амжилттай багуудын нэг бол Сент Этьен. Тэд дотоодын лигтээ 10 удаа түрүүлж цомын эзнээр 6 удаа тодорч байсан. Харин Сент Этьений энэ их амжилтын буухиа 1963 – 1964 оноос эхэлсэн гэж үздэг. Өмнөх улиралд нь доод лигт түрүүлж, цомын эзэн болсон ASSE-чууд дээд лигт эргэн ирсэн даруйдаа лигийн аварга болж байлаа.
Үүнээс хойш тус клуб 1981 он хүртэл дахин 8 удаа лигтээ түрүүлжээ. Харамсалтай нь тэр цагаас хойш клубын уналтын үе эхэлж одоо дундаж багуудын нэгэнд тооцогдох болсон.

6. Кьево (2001-2002) Сери А лиг. 5-р байр

Кьево Италийн лигт яг дээрхитэй адил гайхамшгийг бүтээсэн. Гэхдээ харамсалтай нь түрүүлж чадаагүй. Одоо Ювентусыг дасгалжуулж байгаа Луйжи дель Нери 2000-2001 оны улиралд Кьевог Сери Б лигт 3-р байр эзлүүлж клубын түүхэнд анх удаа дээд дивизионд тоглох боломжыг бүрдүүлсэн.

Санхүү муутай, бүрэлдэхүүн сул шинэ багийг дээд лигтээ үлдэж чадвал их юм гэж мэргэжилтнүүд дүгнэж байлаа. Гэвч ”Нисдэг Илжигнүүд” хэнээс ч айлгүй зоригтой тулалдаж эхний тойргоос л томоохон сенсаац дэгдээж эхэллээ. Довтолгоо зонхилсон үзүүштэй хөлбөмбөг нь олон багуудын толгойны өвчин болж байсан бөгөөд оруулсан гоолынхоо тоогоор Кьево толгой цохиж байлаа.

Бүр 6 долоо хоног лигийн хүснэгтийг хүртэл тэргүүлж үзсэн. Ингээд улирлын эцэст тэд 5-р байр эзэлж Европын эрх авч чадсан бөгөөд дараагийн улиралд нь УЕФА-гийн цомд оролдож байсан юм. 2004 онд Дель Нери явах хүртлээ Сери А лигийн 10-р байрнаас муу амжилттай улирлыг дуусгаж байсангүй. Харин дель Нериг явсны дараачаас клубын амжилт муудаж эхэлсэн

үргэлжлэл бий…

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Үүнийг битий айхтар хүлээж аваарай, энэ бол зүгээр л хөгжилтэй

10) Бүндэскопф – Энэ нь Бундеслигийг Сери А-гаас хамаагүй илүү гэж зөрүүдэлдэг Германы фэнийг хэлэх бөгөөд Европын лигт сайн оролцдог учраас Аваргуудын лигт шууд 4 эрх өгөх ёстой хэмээн барьцагч нар юм. “Бүндэскопф”-ын хувьд сүүлийн 5 улирлын турш Бүндеслигийн ганцхан баг хагас шигшээд үлдэж харин Италийн 2 ч баг аваргалж мөн доод тал нь 2 баг хасагдах шатанд шалгарч чаддаг нь огтхон ч падгүй  байдаг.

9) Югослав тактик – Энэхүү тактик нь жижиг сажиг алдаа гарган, эсрэг багийн тоглолтын хэмнэлийг алдагдуулж цаг барих юм. Ихэнхдээ Югославын холбоонд байсан улсуудын багууд энэ тактикийг 1-0 болчихоод цагаа барих эсвэл тэнцэхийн тулд тоглохдоо ашигладаг ажээ. Ийм тактик ашиглаж тоглосноор хэдэн арван шар карт, нэмэлт 10 мин гэсэн үр дүнд хүргэдэг.

Бүтрагүэтазо – Зөвхөн мөнгөний төлөө шинэ багт ордог тоглогч. Ер нь бол Реал Мадрид багтай гэрээ байгуулдаг тоглогч бүр гэсэн үг. Бүтрагүэтазо гэдэг нь Испани хэл дээр “алт хайгч” буюу ашиг хонжоо хайгч гэж бас хэлж болно. Реал Мадридын домогт тоглогч Эмилио Бүтрагүэно нь “Ашиг хонжоо хайгч” гэсэн хочтой байжээ. Тиймээс “Бүтрагүэтазо” гэдэг нь ашиг хонжоо хайгч гэсэн утгатай юм байна.

7) Бразилийн 28 / Нигер 21 – Энэ нь насаа бага болгож хэлдэг тоглогчдыг хэлнэ. “Бразилийн 28” нь анх Рома, Ювентүс болон Милан багуудад хагас хамгаалагч байрлалд тоглож байсан Эмэрсоноос үүдэлтэй юм.
Учир юу гэвэл пасспорт дээр нь түүнийг 28-тай гэж байх боловч тэрээр яг л 70 настай хөгшиг шиг л харагддаг. Харин “Нигерийн 21” нь анх Обафеми Мартинсаас үүдэлтэй бөгөөд тэрээр 2006 онд өөрийгөө 21-тэй гэж байсан ч түүний төрөлх хот болох Лагосын иргэд болох 87-н гэрч 1978 онд төрсөн хэмээж байжээ.

6) Жабуланидах – Энэ хэллэг нь нэг бол довтлогчийн цохисон бөмбөг хаалгачид ямар ч хаах боломжгүйгээр санамсаргүйгээр эргэлдэн хаалганд орох үед, эсвэл асар хүчтэй бөгөөд хаах боломжгүй гайхалтай цохилтыг хаах гэж оролдохыг хэлнэ.

5) Пелегийн зөгнөл / Пеледэх – Ямар ч утгагүй, биелэхгүй зөгнөл. Энэхүү хэллэг нь Бразилийн домог болсон хөлбөмбөгч Пелегийн нэрээр нэрлэгдсэн. Учир нь тэрээр дэндүү олон удаа буруу таамаг дэвшүүлж байсан бөгөөд тэр бүү хэл түүнд зориулж Шилдэг 10 Пелегийн Буруу Зөгнөл ч гэж байдаг. Луйс Фелипе Сколаригийн нэгэн алдартай үг байдаг ажээ: “Пеле хөлбөмбөгийн талаар юу ч мэдэхгүй. Түүний таамаглалууд хэзээ ч биеллээ олдоггүй. Хэрвээ та нар тайтл авахыг хүсвэл Пелегийн хэлснээс эсрэг хийх хэрэгтэй.” Хэрвээ та Пеледэгдвэл, цагаан хэл ам туслаа гэж бодох нь байна.

4) Пиратууд – Аглийн Премиер Лигийн агуу багууд болох Арсенал, Манчестер Юнайтед, Челси залуу тоглогч нарыг өдий зэрэгт хүргэсэн багуудаас нь хулгайлдаг. Энэ хэллэгийг анх Палермогийн ерөнхийлөгч Маурицио Зампарини гаргасан боловч энэ нь Goal.com-ийн алдартай хэллэгүүдийн нэг. Жиүзэппе Росси, Гаел Какута, Фабио Замблера, Ческ Фабрегас, Давид Петрүчи, Жефри Брума, Патрик Ван Аанхолт, Артуро Луполи, Жерард Пике, Федерико Македа, Фран Мерида              нар бол Ахмад Хар Сахалтын хулгайлсан дөнгөж өчүүхэн хэсэг нь юм.

3) Лотигто – Багийн эзэн, ерөнхийлөгч эсвэл менежер багт тоглогч хичнээн их дутагдаж байсан ч  мөнгөө нарийлаад үрдэггүй хүнийг хэлнэ. Энэ үг нь Лацио багийн эзэн Клаудио Лотито бөгөөд – зуны цонхоор Ернанесийг авах гэж байхад мөнгөө нарийлж фэнүүдийнхээ дургүйцлыг хүргэсэн нэгэн юм. Арсен Венгер саяхнаас Арсэ Лотигто гэх хочийг зүүх болсон. Гэхдээ зөвхөн онцгой үед хэрэглэгдэнэ. Жишээ нь: Венгер Яаяа Түрэгийн 2сая фүнтийн үнийг 1,995 болтол нь буулгах гэсэн оролдлогыг хэлнэ.

2) Ван Ёонгдуулах – Гэгээн цагаан өдрийн цагаар дайралтанд өртсөн тоглогч, үүний үр дүнд маш хүнд гэмтэл аван, түүгээр ч зогсохгүй нөгөө гэмтээсэн тоглогч нь ямар ч шийтгэлгүйгээр яван оддог. Харин энэхүү үйлдлийг Голландын хүнд гарууд болох Марк Ван Боммэл болон Нигел Дэ Ёонгийн нэрээр нэрлэсэн юм.

1) Премфэйс – Английн Примиер Лигийн фэн бөгөөд Их Британиас бусад улсын хөлбөмбөгийн талаар юу ч мэдэхгүй хүнийг хэлнэ. “Премфэйс” нь байнга улиг болсон хэллэгүүдийг хэлдэг жишээ нь “Итали бол дандаа ахмад настнуудын цугларсан хамгаалахаас өөр юм мэддэггүй баг”,  Германууд “бүтээлч” бөгөөд “хэзээ ч хасагдах ёсгүй”,  Аргентинчүүд “хууран мэхлэгч нар” ер нь гадаад тоглогчид бүгдээрээ “дайверууд”. “ Премфэйс”-чүүдийг баярлуулалдаг зүйл бол Дэлхийн Аварга эхлэхийн өмнө цом авах хамгийн их магадлалтай багийн нэрсэнд Гурван Арслангийн тэмдэг багтах явдал. Гэвч үүний дараа нөгөө “ганц тоглогчид бүхэл бүтэн Английн багаа чадуулчаад ” яагаад 4-1ээр хожигдвоо хэмээн гайхаж суудаг. Хамгийн гол нь тэд нар, бараг доод тал нь өдөрт 80 удаа АПЛ “дэлхий дээрх хамгийн сайн лиг”  бөгөөд ямар ч тоглогч тэр дундаа Пеле Марадона хоёр ч гэсэн  “Англид л тоглоогүй бол дэлхийн хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдөх ёсгүй” гэдэг. Тэд нарын алдартай ишлэлүүд “Би хэзээ ч Алесандр Пато гэж сонсож байгаагүй” (Жэмми Реднап – 2009), “Испани Дэлхийн аварга болохгүй, яагаад гэвэл тэдэнд Фернандо Торресоос өөр тоглогч байхгүй” (Talksport нэвтрүүлгийн оролцогч – 2010),  мөн “Стив Макларенийг Фабио Капеллогоор сольсон нь ухаангүй тэнэглэл” (сэтгүүлч Патрик – 2008).

Хуваалцах/Тэмдэглэх

1-р хэсэг

5. Ливерпуль 3 : 3 Милан (Ливерпуль 3 : 0-ээр ялагдаж байв) 2005

Улаануудын фенүүдийн бахархан дурсах дуртай алдарт ”Истанбулын финал”. Эхний хагаст 3 гоол алдаад сэтгэл гундуухан хувцас солих өрөөнд сууж байхдаа Стиви Ж багийнхаа фенүүдийн дуулахыг сонссон гэдэг. Walk on, walk on…хэмээн цэнгэлдэх даяар цуурайтуулах тэдний дууг сонсоод ийм хүнд мөчид ч  итгэл найдвараа алдаагүй байгаа фенүүдийг гомдоох эрхгүй гэдгийг ойлгосон хэмээн Жеррард өөрийн номондоо бичсэн байдаг. Жеррард  2-р хагас эхлээд 10 минут өнгөрч байхад Жон Арне Рийзийн дамжуулалтыг мөргөж тооны харьцааг 3 : 1 болгон ойртуулсан. Энэ гоолынхоо дараа гараа саван фенүүдээ зоригжуулахдаа Ж багийнхандаа ч тэр, фенүүддээ ч тэр асар их сэтгэлийн дэм хайрласан нь дамжиггүй. Хоёрхон минутын дараа Шмицерийн алсын цохилт хаалганд орж, улмаар 60 дахь минутад Алонсо торгуулийн цохилтоос гоол оруулснаар ердөө 6 минутын дотор л Ливерпульчууд тоглолтыг эргүүлж чадсан билээ. Тоглолтын дараа Дэлхийг гайхшруулсан 6 минут хэмээн хөлбөмбөгийн мэргэжилтнүүд энэ мөчийг нэрлэж байв.
Торгуулийн цохилтод ч Ливерпуль одтой байж 2 – 3-оор өрсөлдөгчөө буулган авснаар гайхамшигтай түүхийн эзэд болсон билээ. Дэлхий даяар олон хөлбөмбөг сонирхогчдыг Копуудын эгнээнд нэгтгэсэн энэ ялалт цаашид хэдэн зуун жил ч дурсагдан яригдсааар байх нь дамжиггүй.
Walk on, walk on…

Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

4. Франц 4 : 5 Югослав (Югослав 4 : 1-ээр ялагдаж байв) 1960

Гурван өнгөтнүүд нутагтаа зохиосон ЕАШТ-д түрүүлэх ганц зорилготой байлаа. Хагас шигшээд Югославтай хийсэн тоглолтонд тэдний супер довтлогч Жюст Фонтен бэртлийн улмаас талбайд гарсангүй. Гэсэн ч тэд фенүүдийнхээ уухайн дор сайн тоглож цаг дуусахаас 15 минутын өмнө  4-2-оор тэргүүлж байв. Харин бүх зүйл ердөө 4 минутын дотор 18- градус эргэсэн гэвэл та итгэх үү. 75 дахь минутад Томислав Кнез гоолдож, Дразан Жеркович ганц минутын зайтай дубль хийснээр Францын ялалтын баярыг хэдхэн минутад гуниг харуусал болон хувирлаа. Францын шигшээн хувьд энэ ялагдал зүгээр ч нэг харамсал байсангүй. Тэд үүнээс хойш 24 жилийн турш ямар ч олон улсын тэмцээнд оролцож чадаагүй бөгөөд 1984 оны ЕАШТ-д эргэн ирэхдээ өст дайсан Югославтай нэг хэсэгт багтаж байсан юм. Мишель Платини эх орныхоо олон жил дарагдсан гомдлыг  тайлж 3 гоол оруулан Югославыг 3 : 2-оор буулган авч байжээ.

Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

3. Байерн Мюнхен 1 : 2 МанЮ (МанЮ 1 : 0-ээр ялагдаж байв) 1999

1999 оны 5 сарын 26. Барселон. Ноу Камп цэнгэлдэх. Аваргуудын лигийн шигшээд шалгарсан Манчестер – Байерн багуудын тоглолт. Тооны харьцаа 0 -1. Долоо дахь минтад Мюнхений багийн шилдэг тоглогч Беслер гоол оруулж багтаа тэргүүллийг авчирчээ. Үүнээс хойш хоёр баг олон аюултай довтолгоон гүйцэтгэсэн ч Кан ,Шмейхэл нар тухай бүрд нь багаа аварсаар цаг дуусах дөхөөд байв. 91 дэх минут. Байерны фенүүд баяраа тэмдэглээд аль хэдийнэ эхэлжээ. Оливер Кан хэрхэн цомоо өргөхөө төсөөлж байсан үе. Гэтэл Улаан чөтгөрүүд булангийн цохилт хийх эрхтэй болов. Цохилтыг гүйцэтгэхээр бэлдэж байхдаа Бекхэм ‘Энийг л олиггүй цохиж болохгүй юм шүү, хөөргөөд аюултай бүс рүү өгөхийг хичээ’ хэмээн өөртөө хэлж байсан гэдэг. МанЮ -н фенүүд сэтгэл догдлон залбирч байв. Бекс цохилоо, гоооооооооол. Шерингэм. Тедди Шерингэм. Ноу Камт цугласан олон мянган хөгжөөн дэмжигчдээ баярлуулж тооны харьцааг тэнцүүллээ… Гэтэл үүнээс хойш тун ч удалгүй дахиад нэг булангийн цохилтыг “Чөтгөрүүд” авлаа. Дэвид булангийн туг руу гүйж явахдаа Шерингэмийн гоолыг тэмдэглэн үсэрсээр байгаа фанатуудаа хараад амжив’ энэ бүхэн бараг ганц минутын дотор л болсон байх. Бекхэм цохилоо. Бөмбөг Гиггзийн урдуур өнгөрсөн ч мань эр хальт мөргөчихөв , бөмбөг цааш явсаар газар ойж Сульшерийн хөл дээр ирэв. Гооооооол. Оле Гуннер Сульшер. 93 дахь минут буюу сүүлийн мөчид хожлын гоолыг багтаа , үхлийн гоолыг Байернд бэлэглэлээ. Багийнхан нь түүн рүү баярлан гүйлдэв… Ингээд Харь гаригийн хүн Коллина шүглээ үлээлээ. Цом тэднийх боллоо. Сер Алекс Фергюсон багийхан руугаа баярлан гүйлээ…

Сонирхуулахад энэхүү мартагдашгүй ялалтын өдөр Сэр Матт Басбигийн 90 насны төрсөн өдөр мөн тохиож байжээ.

Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

2. Интер 3 : 2 Сампдория (Интер 0 : 2-оор ялагдаж байв) 2005

Интерийн Калчио лиг дэх ноёрхол хараахан эхлээгүй байсан үе. Роберто Манчини дөнгөж Интерт ирээд байсан бөгөөд түүний анхны улирал байлаа.
2005 оны эхээр энэ тоглолт Интерийн талбайд болсон юм. Кристиан Виери, Адрианогоор довтолгооны шугамаа бүрдүүлсэн Интерчүүд зочин багийнхандаа ”дээрэлхүүлж” эхний хагаст 0 : 1-ээр ялагдаж байв. 2-р үе эхлээд хар-хөхүүд Сампдориягийн хаалгыг ”нүдэж” байсан ч гоол оруулж чадахгүй л байлаа. Хоёрдугаар хагасын дундуур Самп дахин нэг гоол оруулж талбайн эздэд оноо авах магадлал тун бага болсон. Харин сэлгээгээр орж ирсэн Алваро Рекоба цаг дуусахаас 10  минутын өмнө Обефами Мартинсын дамжуулалтаар гоол орууллаа. Үйл явдал цааш өрнөж нэмэлт цагийн эхний минутад Кристиан Виери тооны харьцааг тэнцүүлэхэд тайлбарагчид бүгд ”гайхамшиг” хэмээн орилж байсан. Гэхдээ тэд энэ үгээ дахин давтах хэрэгтэй болсон юм. Нэмэлт цагийн сүүлийн минутад Рекоба хожлын бөмбөгийг багтаа авчирч Сери А лигийн хамгийн гайхалтай ”эргэн ирэлт”-ийн эзэн болжээ.
Эндээс юу ойлгож авах ёстой вэ ? Тоглолт зөвхөн шүгэл дуугарсны дараа л дуусдаг !

Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

1. Унгар 2 : 3 Баруун Герман (Баруун Герман 2 : 0-ээр ялагдаж байв) 1954

”Бернд болсон гайхамшиг”, Дэлхийн 2-р дайнаас хойш дөнгөж сэргэж байсан шинэ Германд оронд энэ ялалт ирээдүйгээ өөдрөгөөр харах асар их итгэл найдварыг өгсөн юм. Тиймээс спортын талбар дээр ч , эх орныхоо ирээдүйд ч энэ ялалт асар их үнээр олдсон гэхэд болно.
Гэхдээ хүмүүс тоглолтын талаарх нэгэн чухал баримтыг сайн мэддэггүй. Германчуудын энэ ДАШТ-ий түрүүгээс хойш 9 жилийн дараа Бундеслиг үүсгэн байгуулагдсан гэдэг. Тэгэхээр 54 оны ДАШТ-д Германы  сонирхогчдын баг очоод түрүүлчихсэн байгаа юм.
Энэ хоёр баг хэсгийн шатанд хамт багтсан бөгөөд тухайн үедээ дийлдэшгүй гэгддэг байсан Унгарчууд 8-3-аар бутниргээд л өнгөрсөн. Харин финалын тоглолтонд Германчууд яс чанараа харуулж 2 : 0-ээр ялагдаж яваад барьж чадсан.
Хелмут Ран Герман орны үндэсний баатар болж 18, 84 дэх минутад дубль хийж багтаа ялалт авчирсан юм.

Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

Хуваалцах/Тэмдэглэх

Югослав 5 : 5 ЗХУ (ЗХУ   5-1-ээр ялагдаж байв) 1952

1952 оны Хельсинкийн зуны олимпийн наадмын хөлбөмбөгийн тэмцээнд олон дуулиантай тоглолтууд явагдсан. Тухайлбал хөлбөмбөгийн эх орон гэж өөрсдийгөө нэрлэдэг Англичууд Люксембургт 5 : 3-аар ялагдсан бол Италичууд тив алгасан ирсэн Америк залуусыг 8 : 0-ээр ”гомдоож” байсан түүхтэй. Харин эдгээрээс хамгийн сонирхолтой нь Югослав болон ЗХУ-ын тоглолт. Тоглолтын цаг дуусахаас 15 минутын өмнө Зөвлөлтийн шигшээЮгослав 5 : 5 ЗХУ (ЗХУ   5-1-ээр ялагдаж байв) 1952-ээр бутниргүүлж байв. Гэвч тэд гайхалтай эргэн ирэлт хийж үлдсэн минутад 4 гоол оруулж чадсанаар тооны харьцааг тэнцүүлж дөнгөжээ. Всеволод Бобров энэ түүхийн гол баатар болсон бөгөөд тэрээр 3 гоол оруулж хет-трик хийжээ.Харамсалтай нь Зөвлөлтийн багийн энэ гайхалтай тэмцээ тэднийг дараагийн шатанд үлдээж чадсангүй. Хариу тоглолтонд Югославчууд 3–1-ээр ялж шөвгийн наймд үлдэж Зөвлөлтийн баг гэртээ ярих зүйлтэй харижээ.
Всеволод Бобров зөвхөн энэ тоглолтоор олонд танигдсан нэгэн биш. Нутгийнхаа хоккэйн шигшээ багт тэрээр мөн тоглодог байсан гэнэ. 1950  онд шигшээ баг нь нэгэн тэмцээнд оролцохоор онгоцоор нисэх ёстой байтал мань эр хоцорч орхижээ. Ингээд багийнхан нь нойрмог эрийг орхиод ниссэн бөгөөд цасан шуударганаас болж онгоцны ослоор бүгд нас барсан харамсалтайн түүх бий.
Хожмоо Бобров 1956  оны өвлийн олимпод тэрээр хоккэйн шигшээ багаа ахлан оролцож байсан юм. Түүнээс өөр олимпод 2 өөр спортоор багаа ахлан оролцож байсан тоглогч үгүй.

9. Вердер Бремен 5 : 3 Андерлехт (Бремен эхний үед 3-0 -ээр ялагдаж байв) 1993

Грекийн шигшээ багийн дасгалжуулагч асан Отто Рехагель энэ түүхийн гол баатар. Евро 2004 тэмцээнд Грекийг түрүүлүүлсэн тэр мөчөөс 10 жилийн өмнө энэ явдал болжээ. Аваргуудын лигийн хэсгийн 2 дахь тоглолт байсан бөгөөд Вердер, Андерлехтээс гадна Порту, Милан гэсэн багууд энэ хэсэгт багтсан байлаа.
Андерлехт гоолын салхийг хагалж ирээдүйн Ньюкэслийн од Филипп Алберт эхний гоолыг оруулсан. Улмаар Дэнни Боффин дубль хийж 33 дахь минут гэхэд л тооны харьцаа 3 : 0 болжээ. 2-р хагасын эхэнд ч байдал өөрчлөгдсөнгүй. Харин 66 дахь минутад Шинэ Зеланд довтлогч Винтон Руфер тооны харьцааг ойртуулж 3 : 1 болгов. Энэ гоол Германчуудад сэргэлт авчирсан мэт болж 72, 80, 83 дахь минутад ар араасаа гоол дараалан орлоо. Ялалтын баяраа тэмдэглэж байсан Андерлэхтийн фенүүд арга тасран толгой сэгсэрч байв.
Тухайн үед ердөө хоёрхон хэсэгтэй байсан учраас хэсгээсээ шалгарсан 2 баг нь хагас шигшээд өрсөлдөж байв. Вердер Андерлехтийн аль ч дараагийн шатанд шалгарч чадаагүй. Тэр жилийн финалд Милан Барсаг 4 : 0-ээр бутниргэсэн билээ.
Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

8. Хойд Солонгос 3-5 Португал (Португал 3 : 0-ээр ялагдаж байв) 1966

1966 оны ДАШТ-ийг Хойд Солонгосчууд одоо ч дурсан ярьдаг. Солонгосчууд  хэсэгтээ хүчирхэг Италийн шигшээ багийг буулган авсан бөгөөд энэ ялалтыг тэдний амь насны үнэтэй байсныг хожим дэлхий нийт мэдсэн билээ.
Гэвч хасагдах шатанд Солонгосчуудын замд Эйсебио тэргүүтэй Португал хөндөлссөн. Английн фенүүдээр дэмжүүлсэн Со нар эхлэлээ гайхалтай тавьж 25 дахь минут гэхэд 3 : 0-ээр тэргүүлж байв.
Харин ”Хар ирвэс” тэднийг бараг ганцаараа дөнгөсөн гэхэд болно. 27 – 59 дэх минутын хооронд тэрээр 4 гоол оруулж покер хийсэн. Хожмоо түүнийг тэмцээний мэргэн бууч болоход ч энэ гоолууд нь их тус болсон.
Португалчууд тэр тэмцээндээ хүрэл медаль хүртэж ДАШТ-ий түүхэн дэх оргил амжилтаа үзүүлсэн.
Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү

7. Баруун Герман 3 : 2 Англи (Баруун Герман 2 : 0-ээр ялагдаж байв) 1970

1970 оны Английн шигшээг дөрвөн жилийн өмнө ДАШТ-д түрүүлсэн багаас хамаагүй хүчтэй байсныг мэргэжилтнүүд баталдаг. 1966 оны ДАШТ-д Англичууд талбайдаа алдарт ”Үл үзэгдэгч” гоолоор ялсан болохоор энэ тулааныг хүмүүс тэсэн ядан хүлээж байв.
Тоглолт ерөнхийдөө дөрвөн жилийн өмнөхтэй адил өрнөж Англичууд 2 : 0-ээр тэргүүлж яваад 2 гоол дараалан алдаж тооны харьцаа тэнцсэн. Нэмэлт цагт ялагчын хувь заяа шийдэгдсэн бөгөөд домогт Герд Мюллер 108 дахь минутад гоол оруулж Англичуудыг нутаг буцаажээ. Энэ ялагдлаас хойш Англичууд ДАШТ-д олигтой амжилт гаргаагүй учраас Англичууд дээрхи гоолыг  ”ДАШТ-ий хараал” гэж нэрлэдэг.
Харин Германчууд тэр тэмцээндээ хүрэл медаль зүүсэн бөгөөд дараа дараагийн тэмцээнүүдэд ямархуу амжилт үзүүлснийг та бүхэн мэдэж байгаа.

Тоглолтын бичлэгийг эндээс үзнэ үү
6. Чарльтон 7 : 6 Хаддерсфиелд (Чарльтон 5 : 1-ээр ялагдаж байв) 1957

Яах аргагүй Английн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх агуу эргэн ирэлт. Хэдийгээр доод лигийн тоглолт боловч тоглолтын алдар цууг энэ нь бууруулж чадсангүй.
1957  оны 12 сард Билл Шэнклигаар удирдуулсан Хаддерсфиелд гайхалтай гэж болохоор тоглолтонд ялагджээ. Цаг дуусахад 30  минут дутуу байхад Чарльтон 10 хүнтэй 5 : 1-ээр ялагдаж байв. Сэлгээ дууссан үед тэдний ахлагч Дерек Уфтон бэртэл авсан тул өр арга байсангүй. Тухайн үед 30 гарч явсан Жонни Саммерс жинхэнэ тэсрэлт гэдгийг харуулж 5 гоол үлдсэн минутад оруулсан бөгөөд 1 гоолын дамжуулалт өгчээ. Үүнээс хойш ямар ч Английн баг ялагдаж яваад 6 гоол оруулсан түүх байхгүй. Энэ явдлаас 2 жилийн дараа  1959 онд Билл Шэнкли Хаддерсфиэлдийг орхиж Ливерпульд ирж байлаа.

үргэлжлэл бий

Хуваалцах/Тэмдэглэх